بیماری زونا نوعی عفونت ناشی از فعال‌شدن مجدد ویروس واریسلا زوستر، عامل آبلهمرغان، در بدن است که معمولاً با درد، سوزش و سپس بثورات پوستی یک‌طرفه همراه می‌شود. در این مقاله با علت فعال‌شدن دوباره ویروس، علائم اولیه زونا، شکل ضایعات، درگیری چشم و گوش، میزان واگیرداری، تفاوت زونا و آبلهمرغان، روش‌های درمان و عارضه‌ای مانند نورالژی پس از زونا آشنا می‌شوید و بررسی می‌کنیم چه علائمی می‌توانند نشان‌دهنده زونای شدید یا نیازمند مراجعه فوری به پزشک باشند.
اگر قبلاً آبلهمرغان گرفته باشید، ویروس آن بعد از بهبود کامل لزوماً از بدن خارج نمی‌شود. ویروس واریسلا زوستر میتواند سال‌ها به شکل غیرفعال در سلول‌های عصبی باقی بماند و در شرایطی دوباره فعال شود. نتیجه این فعال‌شدن، بیماری زونا است که معمولاً با درد، سوزش، گزگز و سپس ایجاد تاولهای پوستی در مسیر یک عصب همراه می‌شود. این بیماری در بزرگسالان، بهویژه سنین بالاتر، بیشتر دیده می‌شود.
در واقع، بیماری زونا به معنای ابتلای دوباره به آبلهمرغان نیست، بلکه فعال‌شدن مجدد همان ویروسی است که قبلاً در بدن باقی مانده است. سیستم ایمنی معمولاً ویروس را برای سال‌ها کنترل میکند، اما با افزایش سن یا ضعیف‌شدن عملکرد ایمنی، احتمال فعال‌شدن آن بیشتر می‌شود. به همین دلیل ممکن است فردی ده‌ها سال پس از ابتلا به آبلهمرغان، ناگهان دچار درد و ضایعات پوستی مشخص زونا شود.
فعال‌شدن ویروس معمولاً به این معنا نیست که حتماً یک عامل مشخص مانند استرس، خستگی یا یک بیماری خاص علت مستقیم آن بوده است. عواملی که ایمنی بدن را تضعیف می‌کنند می‌توانند احتمال بروز زونا را افزایش دهند. بیماری‌های تضعیف‌کننده سیستم ایمنی، مصرف برخی داروهای سرکوب‌کننده ایمنی و افزایش سن از عوامل مهم شناخته‌شده هستند. بنابراین، بروز زونا نتیجه تعامل ویروس باقی‌مانده و وضعیت سیستم ایمنی بدن است.
علت اصلی بروز بیماری زونا فعال‌شدن مجدد ویروس واریسلا زوستر در بدن است. این ویروس پس از ابتلا به آبلهمرغان میتواند در گانگلیون‌های عصبی به حالت نهفته باقی بماند. در صورت فعال‌شدن دوباره، ویروس در امتداد مسیر عصبی حرکت میکند و در ناحیه‌ای که همان عصب آن را پوشش می‌دهد، درد و ضایعات پوستی ایجاد میکند. به همین دلیل محل بثورات زونا معمولاً الگوی مشخصی دارد.
یکی از مهم‌ترین عوامل افزایش‌دهنده خطر، افزایش سن است. با بالا رفتن سن، توانایی سیستم ایمنی برای کنترل برخی ویروس‌های نهفته کاهش پیدا میکند و احتمال فعال‌شدن واریسلا زوستر بیشتر می‌شود. افرادی که سیستم ایمنی ضعیف‌تری دارند نیز ممکن است بیشتر در معرض زونا و شکل‌های شدیدتر آن باشند. به همین دلیل پزشکان در افراد مسن یا دارای نقص ایمنی، عوارض احتمالی بیماری را جدی‌تر دنبال می‌کنند.
گاهی افراد تصور می‌کنند هر بار که فشار عصبی یا خستگی زیادی دارند، حتماً زونا ایجاد می‌شود، اما چنین رابطه ساده‌ای را نمی‌توان برای همه افراد قطعی دانست. بهتر است به جای تمرکز روی یک علت واحد، مجموعه عوامل مؤثر بر وضعیت ایمنی بدن را در نظر گرفت. سابقه آبلهمرغان، سن بالاتر و ضعف سیستم ایمنی از عوامل مهمی هستند که در منابع پزشکی به‌عنوان زمینه‌های افزایش خطر زونا شناخته شده‌اند.
شروع بیماری زونا همیشه با تاولهای پوستی مشخص نیست. در بسیاری از افراد، ابتدا احساس درد، سوزش، خارش، گزگز یا حساسیت غیرطبیعی در قسمت مشخصی از بدن ایجاد می‌شود. این علائم ممکن است چند روز قبل از ظاهرشدن بثورات پوستی شروع شوند و گاهی فرد تصور میکند مشکل از عضله، کمر یا حتی یک بیماری پوستی ساده است. همین موضوع تشخیص اولیه را گاهی دشوار میکند.
محل درد اولیه معمولاً همان ناحیه‌ای است که چند روز بعد ضایعات پوستی در آن ظاهر می‌شوند. بعضی افراد علاوه بر درد موضعی، علائمی مانند سردرد، احساس خستگی، تب یا ناخوشی عمومی را نیز تجربه می‌کنند. شدت این نشانه‌ها در افراد مختلف متفاوت است و نبود تب یا علائم عمومی به معنی ردشدن زونا نیست. بنابراین الگوی درد موضعی و تغییرات پوستی اهمیت زیادی دارد.
یکی از نکات مهم این است که درد و سوزش پیش از بثورات ممکن است با بیماری‌های دیگر اشتباه گرفته شود. اگر درد غیرمعمول و یک‌طرفه‌ای در ناحیه مشخصی ایجاد شده و بعد از چند روز لکه‌ها یا تاولهای خوشه‌ای در همان قسمت ظاهر شدند، احتمال زونا باید در نظر گرفته شود. تشخیص زودهنگام اهمیت دارد، زیرا داروهای ضدویروس در مراحل ابتدایی بیشترین اثربخشی را دارند.
یکی از ویژگی‌های قابل توجه بیماری زونا این است که بثورات آن معمولاً در یک سمت بدن یا صورت ظاهر می‌شوند. این ضایعات در امتداد مسیر یک یا دو عصب مجاور شکل می‌گیرند و معمولاً از خط وسط بدن عبور نمی‌کنند. در ابتدا ممکن است ناحیه درگیر قرمز یا حساس شود و سپس گروه‌هایی از تاولهای کوچک در همان محدوده ایجاد شوند.
بثورات می‌توانند روی قفسه سینه، پشت، شکم یا صورت دیده شوند و شکل آن‌ها تا حد زیادی به عصب درگیر بستگی دارد. تاولهای جدید معمولاً طی چند روز ظاهر می‌شوند و سپس به تدریج خشک شده و دلمه می‌بندند. روند بهبود ضایعات پوستی در بسیاری از افراد حدود دو تا چهار هفته طول می‌کشد، هرچند مدت علائم و میزان درد میتواند از فردی به فرد دیگر متفاوت باشد.
اگر بثورات به شکل گسترده در قسمت‌های مختلف بدن ظاهر شوند، موضوع میتواند متفاوت باشد و نیاز به ارزیابی پزشکی دقیق‌تری داشته باشد، به‌خصوص در افرادی که سیستم ایمنی ضعیفی دارند. همچنین هر نوع تاول یک‌طرفه الزاماً زونا نیست و بیماری‌های پوستی دیگری نیز می‌توانند ظاهر مشابه ایجاد کنند. بنابراین مشاهده الگوی ضایعات، سابقه آبلهمرغان و علائم همراه در تشخیص اهمیت دارند.
دردی که قبل از ایجاد ضایعات پوستی احساس می‌شود، به درگیری مسیر عصبی توسط ویروس مربوط است. وقتی ویروس واریسلا زوستر دوباره فعال می‌شود، در امتداد عصب حرکت میکند و میتواند باعث تحریک و التهاب عصبی شود. به همین دلیل ممکن است فرد ابتدا در یک ناحیه مشخص احساس سوزش، تیرکشیدن، گزگز یا حساسیت شدید داشته باشد، در حالی که هنوز هیچ تاولی روی پوست دیده نمی‌شود.
این درد ممکن است از نظر شدت بسیار متفاوت باشد. بعضی افراد آن را شبیه سوزش یا برق‌گرفتگی توصیف می‌کنند و بعضی دیگر بیشتر احساس خارش، مورمورشدن یا حساسیت به لمس دارند. نکته مهم این است که درد معمولاً محدود به یک محدوده مشخص است و بعداً ضایعات پوستی در همان مسیر ظاهر می‌شوند. همین ارتباط بین درد و محل بثورات میتواند سرنخ مهمی برای پزشک باشد.
گاهی قبل از ایجاد تاول، تشخیص بیماری زونا دشوار است، زیرا درد موضعی میتواند شبیه مشکلات عضلانی، ستون فقرات یا سایر دردهای عصبی باشد. اگر درد یک‌طرفه و غیرمعمول بدون علت مشخص ایجاد شود، به‌خصوص در فردی که سابقه آبلهمرغان دارد، بهتر است احتمال زونا نیز در نظر گرفته شود. با ظاهرشدن ضایعات، تشخیص معمولاً آسان‌تر می‌شود و پزشک میتواند درمان مناسب را شروع کند.
در سالمندان، بیماری زونا اهمیت بیشتری پیدا میکند، زیرا احتمال ابتلا و همچنین برخی عوارض آن با افزایش سن بیشتر می‌شود. سیستم ایمنی در سنین بالاتر ممکن است توانایی کمتری برای کنترل ویروس‌های نهفته داشته باشد. به همین دلیل زونا در افراد بالای ۵۰ سال شایعتر است و احتمال بروز درد طولانیمدت عصبی نیز در این گروه افزایش پیدا میکند.
یکی از مهم‌ترین نگرانی‌ها در سالمندان، نورالژی پس از زونا است؛ یعنی درد عصبی که بعد از برطرف‌شدن ضایعات پوستی همچنان ادامه پیدا میکند. این درد میتواند ماه‌ها یا حتی در برخی افراد مدت طولانی‌تری باقی بماند و فعالیت‌های روزمره و کیفیت زندگی را تحت تأثیر قرار دهد. شدت و احتمال این عارضه با افزایش سن بیشتر می‌شود و به همین دلیل پیگیری زودهنگام اهمیت دارد.
سالمندان دارای ضعف سیستم ایمنی ممکن است با بیماری شدیدتر یا عوارض بیشتری مواجه شوند. اگر فرد مسن دچار بثورات گسترده، درد شدید، تب قابل توجه، درگیری صورت یا علائم غیرعادی شود، ارزیابی پزشکی اهمیت بیشتری دارد. همچنین شروع درمان ضدویروسی در زمان مناسب میتواند به کاهش شدت و طول مدت بیماری کمک کند. انتخاب دارو و مقدار آن باید بر اساس شرایط فرد و نظر پزشک انجام شود.
وقتی ضایعات زونا در اطراف چشم یا پیشانی ظاهر می‌شوند، موضوع نیازمند توجه بیشتری است. درگیری شاخه چشمی عصب سه‌قلو به نام هرپس زوستر افتالمیک شناخته می‌شود و میتواند قسمت‌های مختلف چشم را درگیر کند. در چنین شرایطی ممکن است درد، قرمزی، حساسیت به نور، ضایعات اطراف چشم یا اختلالات بینایی ایجاد شود و احتمال عوارض چشمی باید جدی گرفته شود.
اگر ضایعات بیماری زونا روی پیشانی، پلک یا اطراف بینی ظاهر شوند، مراجعه سریع برای ارزیابی پزشکی اهمیت دارد، حتی اگر فرد هنوز کاهش واضح بینایی نداشته باشد. درگیری چشمی میتواند باعث عوارض قرنیه یا سایر ساختارهای چشم شود و در موارد شدید بر بینایی تأثیر بگذارد. به همین دلیل درمان زودهنگام و ارزیابی مناسب چشم در موارد مشکوک اهمیت ویژه‌ای دارد.
بهتر است فردی که زونا در اطراف چشم دارد، خودسرانه از قطره‌های چشمی یا داروهای مختلف استفاده نکند. نوع درمان به محل درگیری و وضعیت چشم بستگی دارد و ممکن است علاوه بر داروی ضدویروس، بررسی تخصصی چشم نیز لازم باشد. درد شدید چشم، قرمزی چشم، حساسیت غیرعادی به نور یا تغییر دید از علائمی هستند که نباید به امید برطرف‌شدن خودبه‌خودی نادیده گرفته شوند.
بعد از شناخت علائم و الگوی پوستی زونا، یکی از مهم‌ترین پرسش‌های کاربران درباره این بیماری، نحوه انتقال، روش درمان و احتمال باقی‌ماندن درد بعد از بهبود ضایعات است. زونا در بیشتر افراد با مراقبت و درمان مناسب کنترل می‌شود، اما محل درگیری، سن، شدت علائم و وضعیت سیستم ایمنی می‌توانند روی روند بیماری اثر بگذارند. به همین دلیل شناخت نشانه‌های هشدار و مراجعه به‌موقع، مخصوصاً در سالمندان و افراد دارای ضعف ایمنی، اهمیت زیادی دارد.
درگیری گوش یکی از حالت‌هایی است که در بیماری زونا میتواند اهمیت بیشتری داشته باشد. وقتی ویروس در مسیر برخی اعصاب جمجمه‌ای فعال شود، ممکن است ضایعات پوستی اطراف یا داخل گوش، درد گوش، وزوز، کاهش شنوایی یا احساس سرگیجه ایجاد شود. در برخی موارد، درگیری عصب صورت نیز اتفاق می‌افتد و فرد ممکن است با ضعف یا فلج یک‌طرفه عضلات صورت مواجه شود. این وضعیت به ارزیابی پزشکی سریع نیاز دارد.
یکی از شکل‌های شناخته‌شده این مشکل، سندرم رامزی هانت است که در اثر فعال‌شدن ویروس واریسلا زوستر در ناحیه مرتبط با عصب صورت و گوش ایجاد می‌شود. وجود تاول یا ضایعات اطراف گوش همراه با درد، تغییر شنوایی، سرگیجه یا ضعف صورت، نشانه‌ای است که نباید نادیده گرفته شود. تشخیص و شروع درمان در زمان مناسب میتواند در مدیریت علائم و کاهش احتمال برخی عوارض اهمیت داشته باشد.
اگر فردی هم‌زمان با ضایعات پوستی، گوش‌درد شدید، کاهش شنوایی، سرگیجه یا تغییر حرکت صورت پیدا کند، بهتر است منتظر برطرف‌شدن خودبه‌خودی علائم نماند. البته هر گوش‌دردی به معنی زونا نیست و عفونت‌های گوش یا مشکلات عصبی دیگر نیز می‌توانند علائم مشابه ایجاد کنند. پزشک با بررسی محل ضایعات، معاینه گوش و اعصاب و شرح حال، علت احتمالی را مشخص میکند و در صورت نیاز درمان تخصصی را شروع خواهد کرد.
یک تصور رایج درباره بیماری زونا این است که فرد مبتلا میتواند مستقیماً زونا را به شخص دیگری منتقل کند؛ اما موضوع دقیق‌تر است. فرد مبتلا به زونا، بیماری زونا را به دیگری منتقل نمی‌کند. با این حال، ویروس واریسلا زوستر موجود در مایع تاول‌ها میتواند به فردی که قبلاً آبلهمرغان نگرفته یا واکسن مناسب دریافت نکرده منتقل شود و در آن فرد باعث ایجاد آبلهمرغان شود.
بیشترین احتمال انتقال زمانی وجود دارد که تاولهای پوستی فعال و حاوی مایع باشند. پس از خشک‌شدن ضایعات و تشکیل دلمه، احتمال انتقال ویروس بسیار پایین می‌آید. برای کاهش خطر انتقال، بهتر است ضایعات پوشانده شوند، فرد به آن‌ها دست نزند و شست‌وشوی دست‌ها را جدی بگیرد. تماس مستقیم با ضایعات باید به‌خصوص در برابر نوزادان، زنان بارداری که ایمنی ندارند و افراد دارای ضعف سیستم ایمنی محدود شود.
اگر در خانه فردی مبتلا به زونا وجود دارد، رعایت بهداشت و پوشاندن ضایعات معمولاً اقدامات ساده و مؤثری برای کاهش احتمال انتقال هستند. همچنین بهتر است فرد مبتلا تا زمانی که تاول‌ها خشک نشده‌اند، تماس مستقیم با افراد مستعد را محدود کند. نکته مهم این است که انتقال ویروس از زونا در فرد فاقد ایمنی، آبلهمرغان ایجاد میکند، نه زونا. بنابراین سابقه ابتلا به آبلهمرغان و وضعیت واکسیناسیون فرد مقابل اهمیت دارد.
بیماری‌های عفونی مختلف ممکن است علائم مشابهی داشته باشند، اما عامل ایجادکننده و روش انتقال آن‌ها متفاوت است. برای آشنایی بیشتر با بیماری‌های عفونی می‌توانید مطالب هانتانا ویروس چیست؟ و علایم تب مالت را نیز مطالعه کنید. با این حال، زونا ویژگی‌های مشخصی دارد و انتقال ویروس آن بیشتر از طریق تماس مستقیم با مایع تاولهای فعال اتفاق می‌افتد.
| ویژگی | زونا | آبلهمرغان |
|---|---|---|
| عامل بیماری | ویروس واریسلا زوستر | ویروس واریسلا زوستر |
| علت بروز | فعال‌شدن مجدد ویروس نهفته در بدن | نخستین مواجهه با ویروس |
| الگوی ضایعات | معمولاً یک‌طرفه و در مسیر یک عصب | معمولاً پراکنده در قسمت‌های مختلف بدن |
| درد و سوزش | معمولاً قابل توجه و گاهی قبل از ضایعات | معمولاً خارش بیشتر از درد |
| افراد در معرض خطر | بیشتر در بزرگسالان و سالمندان | بیشتر در کودکان، اما در هر سنی ممکن است رخ دهد |
| انتقال به دیگران | انتقال ویروس به فرد فاقد ایمنی و ایجاد آبلهمرغان | به‌راحتی از فرد مبتلا منتقل می‌شود |
| عارضه مهم | نورالژی پس از زونا و احتمال درگیری چشم یا گوش | عفونت پوستی، پنومونی و برخی عوارض دیگر |
| شکل ضایعات | تاولهای خوشه‌ای در یک ناحیه مشخص | ضایعات متعدد در بخش‌های مختلف بدن |
| درمان | داروهای ضدویروس با تجویز پزشک و مراقبت حمایتی | درمان حمایتی و در برخی افراد داروی ضدویروس |
درمان بیماری زونا معمولاً با هدف کاهش مدت و شدت علائم، کنترل درد و کاهش احتمال عوارض انجام می‌شود. داروهای ضدویروس مانند آسیکلوویر، والاسیکلوویر و فامسیکلوویر از داروهای شناخته‌شده برای درمان هستند. اثربخشی این داروها زمانی بیشتر است که درمان در مراحل ابتدایی شروع شود و سازمان جهانی بهداشت نیز بر اهمیت شروع زودهنگام درمان ضدویروسی تأکید دارد. تجویز دارو باید توسط پزشک و متناسب با شرایط فرد انجام شود.
زمان شروع درمان اهمیت زیادی دارد و معمولاً توصیه می‌شود فرد پس از مشاهده ضایعات مشکوک، مراجعه پزشکی را به تأخیر نیندازد. داروهای ضدویروس می‌توانند به کوتاه‌ترشدن دوره بیماری و کاهش شدت علائم کمک کنند. در کنار آن، پزشک ممکن است برای کنترل درد از داروهای مسکن یا درمان‌های مخصوص درد عصبی استفاده کند. انتخاب دارو به سن، شدت بیماری، وضعیت کلی بدن، عملکرد کلیه و سایر داروهای مصرفی بستگی دارد.
مراقبت از پوست نیز در دوران بیماری اهمیت دارد. تمیز و خشک نگه‌داشتن ضایعات، جلوگیری از خاراندن تاول‌ها و استفاده از کمپرس خنک میتواند به کاهش ناراحتی کمک کند. ترکاندن تاول‌ها توصیه نمی‌شود، زیرا میتواند احتمال عفونت باکتریایی ثانویه را افزایش دهد. همچنین بهتر است فرد از مصرف خودسرانه داروهای ضدویروس، کورتیکواستروئید یا داروهای قوی مسکن خودداری کند؛ زیرا انتخاب درمان مناسب باید با توجه به وضعیت پزشکی هر فرد انجام شود.
یکی از مهم‌ترین عوارض بیماری زونا نورالژی پس از زونا یا PHN است. در این حالت، درد عصبی در همان ناحیه‌ای که قبلاً ضایعات زونا وجود داشته‌اند، بعد از برطرف‌شدن بثورات ادامه پیدا میکند. این درد ممکن است به شکل سوزش، تیرکشیدن، حساسیت شدید به لمس یا احساس برق‌گرفتگی تجربه شود. طبق اطلاعات CDC، نورالژی پس از زونا شایع‌ترین عارضه زونا محسوب می‌شود و احتمال آن با افزایش سن بیشتر می‌شود.
مدت ماندگاری درد در افراد مختلف یکسان نیست. در بعضی افراد، درد طی مدت کوتاهی کاهش پیدا میکند، اما در برخی دیگر ممکن است ماه‌ها یا حتی سال‌ها ادامه داشته باشد. سن بالاتر، درد شدیدتر در زمان ابتلا و گسترده‌بودن ضایعات از عواملی هستند که با افزایش احتمال نورالژی پس از زونا ارتباط دارند. به همین دلیل سالمندان و افرادی که درد شدید دارند باید روند بهبود خود را با دقت بیشتری پیگیری کنند.
اگر بعد از خشک‌شدن ضایعات همچنان درد، سوزش یا حساسیت غیرطبیعی در همان ناحیه باقی مانده باشد، بهتر است فرد آن را صرفاً بخشی از روند طبیعی بهبود تصور نکند. پزشک میتواند با بررسی نوع و شدت درد، درمان مناسب را انتخاب کند. درمان درد عصبی ممکن است با مسکن‌های معمولی متفاوت باشد و گاهی به داروهایی نیاز دارد که اختصاصاً برای کنترل دردهای نوروپاتیک استفاده می‌شوند.
در بیشتر افراد، بیماری زونا با درمان و مراقبت مناسب کنترل می‌شود، اما بعضی نشانه‌ها می‌توانند احتمال عوارض جدی‌تر را مطرح کنند. درگیری اطراف چشم یکی از مهم‌ترین موارد است، زیرا زونا در این ناحیه میتواند به مشکلات چشمی و حتی کاهش بینایی منجر شود. همچنین درگیری گوش همراه با کاهش شنوایی، سرگیجه یا ضعف صورت نیازمند ارزیابی پزشکی سریع است و نباید مانند یک ضایعه پوستی ساده با آن برخورد کرد.
افراد دارای ضعف سیستم ایمنی نیز باید علائم زونا را جدی‌تر دنبال کنند. در این افراد احتمال بیماری شدیدتر، طولانی‌ترشدن ضایعات و بروز برخی عوارض افزایش می‌یابد. همچنین اگر ضایعات به شکل گسترده در بدن ظاهر شوند، تب قابل توجه، سردرد شدید، گیجی، مشکلات عصبی یا علائم تنفسی ایجاد شود، ارزیابی فوری پزشکی اهمیت دارد. عوارض نادر زونا می‌توانند شامل التهاب مغز، پنومونی و مشکلات عصبی باشند.
اگر فردی با درد شدید، ضایعات نزدیک چشم یا گوش، ضعف عضلات صورت، اختلال بینایی، کاهش سطح هوشیاری یا علائم شدید عمومی روبه‌رو شود، بهتر است مراجعه به مرکز درمانی را به تعویق نیندازد. در چنین شرایطی اگر انتقال سریع بیمار لازم باشد، استفاده از آمبولانس خصوصی تهران میتواند برای جابه‌جایی ایمن‌تر و دریافت مراقبت در مسیر مورد توجه قرار گیرد. البته انتخاب روش انتقال باید بر اساس شدت علائم و وضعیت عمومی بیمار انجام شود و در موارد اورژانسی، خدمات اورژانس باید در اولویت باشند.
مطالب این مقاله با استفاده از اطلاعات و توصیه‌های پزشکی منتشرشده توسط سازمان جهانی بهداشت (WHO) – Shingles (Herpes Zoster) تهیه و تنظیم شده است. این منبع معتبر بین‌المللی اطلاعاتی درباره علت فعال‌شدن مجدد ویروس واریسلا زوستر، علائم زونا، نحوه انتقال، روش‌های درمان، عوامل خطر و عوارض احتمالی بیماری ارائه می‌دهد. محتوای مقاله با هدف ارائه اطلاعات عمومی و قابل‌فهم برای کاربران بازنویسی شده و جایگزین تشخیص یا توصیه پزشکی فردی نیست.
بیماری زونا در اثر فعال شدن دوباره ویروس واریسلا زوستر ایجاد می‌شود؛ همان ویروسی که در گذشته باعث آبلهمرغان شده است. این ویروس پس از بهبود آبلهمرغان میتواند سال‌ها در سلول‌های عصبی باقی بماند و در شرایطی مانند افزایش سن یا ضعف سیستم ایمنی دوباره فعال شود.
درد، سوزش، خارش، گزگز یا حساسیت پوستی از علائم اولیه بیماری زونا هستند و ممکن است چند روز پیش از ظاهر شدن بثورات پوستی شروع شوند. سپس معمولاً گروهی از تاولهای دردناک در یک ناحیه محدود و اغلب در یک سمت بدن ایجاد می‌شوند.
فرد مبتلا به زونا نمیتواند زونا را مستقیماً به فرد دیگری منتقل کند، اما تماس مستقیم با مایع تاولهای زونا میتواند ویروس واریسلا زوستر را به فردی که قبلاً آبلهمرغان نگرفته یا واکسن آن را دریافت نکرده است منتقل کند و در او باعث آبلهمرغان شود.
بله، در صورتی که زونا در محدوده صورت و بهویژه اطراف چشم ایجاد شود، ممکن است بخشهایی از چشم را درگیر کند و عوارض جدی ایجاد شود. ایجاد بثورات یا درد در اطراف چشم نیازمند ارزیابی پزشکی سریع است تا خطر آسیب چشمی کاهش پیدا کند.
درمان زونا معمولاً شامل داروهای ضدویروس، کنترل درد و مراقبت از پوست است. داروهای ضدویروس زمانی بیشترین اثر را دارند که در ابتدای بیماری و ترجیحاً در ۷۲ ساعت نخست شروع شوند. انتخاب دارو و مقدار مصرف آن باید توسط پزشک و بر اساس شرایط بیمار انجام شود.
نورالژی پس از زونا نوعی درد عصبی مداوم یا طولانیمدت است که پس از برطرف شدن ضایعات پوستی زونا ادامه پیدا میکند. این عارضه در افراد مسن شایعتر است و ممکن است به شکل درد سوزشی، تیرکشنده یا حساسیت شدید پوست احساس شود.
اگر ضایعات زونا نزدیک چشم یا گوش ایجاد شوند، بیماری گسترده باشد، فرد دچار ضعف سیستم ایمنی باشد یا علائمی مانند اختلال بینایی، ضعف شدید، گیجی یا درگیری گسترده پوستی ایجاد شود، ارزیابی پزشکی سریع ضروری است. در شرایط شدید، انتقال بیمار با آمبولانس میتواند برای حفظ ایمنی او در مسیر مناسب‌تر باشد.
