در این بخش شما میتوانید از محتوای صوتی که به صورت پادکست تهیه شده استفاده کنید. این پادکست تحت نظر پزشک نگارش و تدوین شده و نام گوینده آن در پایین پادکست ذکر شده است. مجری تمام پادکست های این وبسایت، مرکز آمبولانس خصوصی آرمان بوده و حق انتشار آن محفوظ است.
فایل پادکست برای این مقاله وجود ندارد.
سرطان ریه یکی از بیماریهای جدی دستگاه تنفسی است که میتواند در مراحل ابتدایی بدون علامت مشخص باشد. در این مقاله با سرطان ریه، نحوه ایجاد آن، نقش سیگار و سایر عوامل خطر، علائم اولیه مانند سرفه طولانی، خون در خلط و تنگی نفس، انواع سرطان ریه، روش‌های تشخیص، نمونهبرداری، مراحل بیماری، متاستاز و روش‌های درمان آشنا می‌شوید. همچنین توضیح داده‌ایم کدام علائم نیاز به مراجعه فوری دارند و چرا پیگیری به‌موقع نشانه‌های غیرطبیعی تنفسی اهمیت دارد.
سرطان ریه زمانی ایجاد میشود که سلولهای بافت ریه دچار تغییرات غیرطبیعی در DNA شوند و کنترل طبیعی رشد و تقسیم سلولی را از دست بدهند. این سلول‌ها به‌جای اینکه طبق چرخه معمول بدن رشد کرده و از بین بروند، به تکثیر خود ادامه می‌دهند و میتوانند توده‌ای در ریه ایجاد کنند. این تغییرات ممکن است به‌تدریج و در اثر تجمع آسیب‌های سلولی طی سال‌ها شکل بگیرند.
همه موارد به یک علت مشخص ایجاد نمی‌شوند. مصرف دخانیات مهمترین عامل خطر شناخته‌شده است، اما قرار گرفتن طولانیمدت در معرض دود دستدوم، رادون، آلودگی هوا و برخی مواد سرطان‌زا در محیط‌های کاری نیز میتواند احتمال ابتلا را افزایش دهد. حتی افرادی که هرگز سیگار نکشیده‌اند نیز ممکن است به این بیماری مبتلا شوند؛ بنابراین نداشتن سابقه مصرف سیگار، احتمال بیماری را به صفر نمی‌رساند.
در بعضی افراد، تغییرات سلولی مدت زیادی بدون علامت باقی می‌مانند و بیماری ممکن است هنگام بررسی یک مشکل دیگر یا تصویربرداری از قفسه سینه شناسایی شود. به همین دلیل، توجه به عوامل خطر و علائم ماندگار اهمیت دارد. البته وجود یک علامت بهتنهایی به معنی ابتلا نیست، زیرا بسیاری از علائم تنفسی با بیماریهای شایع‌تر نیز دیده می‌شوند.
دود سیگار حاوی هزاران ماده شیمیایی است و بخشی از این ترکیبات خاصیت سرطانزایی دارند. تماس مکرر با این مواد میتواند به DNA سلولهای راههای هوایی و بافت ریه آسیب بزند. هرچه تعداد سیگار مصرفی و مدت زمان مصرف بیشتر باشد، خطر نیز افزایش پیدا می‌کند. به همین دلیل، سابقه مصرف طولانیمدت سیگار یکی از مهمترین مواردی است که پزشک هنگام بررسی احتمال بیماری به آن توجه می‌کند.
البته خطر فقط به افراد سیگاری محدود نمی‌شود. استنشاق مداوم دود سیگار دیگران نیز با افزایش خطر همراه است و افرادی که در خانه یا محیط کار در معرض دود دستدوم قرار دارند، باید این موضوع را جدی بگیرند. همچنین سیگار تنها عامل خطر نیست؛ رادون، آزبست، برخی مواد شیمیایی شغلی و آلودگی هوا نیز میتوانند در ایجاد بیماری نقش داشته باشند.
ترک سیگار در هر سنی میتواند اقدامی مهم برای کاهش خطر باشد. کاهش خطر لزوماً به معنی از بین رفتن فوری تمام خطرات نیست و میزان آن به مدت مصرف، مقدار مصرف و سابقه فرد بستگی دارد. اگر فردی سابقه مصرف سنگین سیگار داشته باشد و علائم تنفسی جدید یا ماندگار پیدا کند، بهتر است آن را صرفاً به «سرفه سیگاری» نسبت ندهد و برای بررسی علت اقدام کند.
| نوع سرطان ریه | ویژگی اصلی | رویکرد درمانی کلی |
|---|---|---|
| سرطان سلول کوچک | معمولاً رشد و گسترش سریع‌تری دارد. | اغلب با درمان‌های سیستمیک مانند شیمی‌درمانی و در برخی شرایط پرتودرمانی درمان میشود. |
| آدنوکارسینوم | یکی از انواع شایع سرطان غیرسلول کوچک است و میتواند در بخش‌های مختلف ریه ایجاد شود. | بسته به مرحله و ویژگیهای تومور ممکن است شامل جراحی، دارودرمانی، درمان هدفمند یا ایمنی‌درمانی باشد. |
| کارسینوم سلول سنگفرشی | معمولاً از سلولهای پوشاننده راههای هوایی منشأ می‌گیرد. | بر اساس مرحله بیماری، محل تومور و ویژگیهای سلولی، روش درمان انتخاب میشود. |
یکی از نکات مهم این است که سرطان ریه همیشه در مراحل ابتدایی علامت مشخصی ایجاد نمی‌کند. در بعضی افراد، بیماری تا زمانی که پیشرفت نکرده است نشانه واضحی ندارد. وقتی علائم ظاهر می‌شوند، ممکن است به شکل سرفه‌ای که برطرف نمی‌شود یا شدت آن بیشتر شده، درد قفسه سینه، خسخس، تنگی نفس یا خستگی غیرمعمول دیده شوند. البته این علائم اختصاصی نیستند و علل مختلفی دارند.
گاهی تغییر در الگوی علائم برای فرد مهم‌تر از خود علامت است. مثلاً کسی که معمولاً سرفه ندارد اما به‌تازگی دچار سرفه مداوم شده، یا فردی که سابقه مشکلات تنفسی دارد و متوجه تغییر محسوس در سرفه، میزان خلط یا نفس‌کشیدن خود میشود، بهتر است علت را بررسی کند. کاهش وزن بدون دلیل مشخص و عفونتهای مکرر ریه نیز در برخی بیماران دیده می‌شوند، اما بهتنهایی تشخیص‌دهنده بیماری نیستند.
نکته مهم این است که نباید با مشاهده یکی از این نشانه‌ها فوراً به سرطان فکر کرد. عفونتهای تنفسی، آسم، بیماریهای مزمن ریوی و بسیاری مشکلات دیگر میتوانند علائم مشابه ایجاد کنند. با این حال، ماندگاری یا تشدید نشانه‌ها، به‌خصوص در افراد دارای عوامل خطر، دلیل مناسبی برای مراجعه به پزشک و بررسی دقیق‌تر است. تشخیص علت زودتر میتواند مسیر بررسی و درمان را مشخص‌تر کند.
سرفه یکی از علائم احتمالی بیماریهای ریوی است و در برخی افراد مبتلا به سرطان ریه نیز دیده میشود. چیزی که اهمیت دارد، ماندگاری یا تغییر الگوی سرفه است. اگر سرفه‌ای که قبلاً وجود نداشته ایجاد شود، مدت زیادی ادامه پیدا کند یا سرفه معمول فرد نسبت به گذشته تغییر محسوسی داشته باشد، بهتر است علت آن توسط پزشک بررسی شود.
سرفه طولانیمدت الزاماً به معنی وجود تومور نیست. عفونتهای تنفسی، آسم، بیماریهای مزمن ریه، حساسیت و حتی برخی داروها میتوانند باعث سرفه مداوم شوند. برای همین، صرفاً بر اساس این علامت نمی‌توان تشخیص داد که فرد به بیماری بدخیم مبتلاست. پزشک معمولاً سابقه پزشکی، مدت و نوع سرفه، علائم همراه و عوامل خطر فرد را در کنار معاینه بررسی می‌کند.
اگر سرفه همراه با علائم دیگری مانند خون در خلط، درد قفسه سینه، تنگی نفس، کاهش وزن بی‌دلیل یا خستگی شدید باشد، اهمیت بررسی پزشکی بیشتر میشود. افرادی که سابقه مصرف سیگار یا مواجهه شغلی با مواد سرطان‌زا دارند نیز بهتر است سرفه جدید و ماندگار را نادیده نگیرند. در صورت نیاز، پزشک ممکن است برای یافتن علت، آزمایش‌ها یا تصویربرداری مناسب درخواست کند.
دیدن خون در خلط یا سرفه خونی میتواند بسیار نگران‌کننده باشد، اما علت‌های مختلفی برای آن وجود دارد. عفونتهای دستگاه تنفسی، التهاب راههای هوایی و برخی بیماریهای ریوی نیز ممکن است باعث مشاهده خون در خلط شوند. با این حال، سرفه خونی یکی از علائمی است که در برخی بیماران مبتلا به سرطان ریه گزارش میشود و نباید بدون بررسی علت، آن را بی‌اهمیت تلقی کرد.
اگر خون در خلط تکرار شود یا همراه با سرفه مداوم، تنگی نفس، درد قفسه سینه یا کاهش وزن بی‌دلیل باشد، مراجعه پزشکی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. در افرادی که هم‌زمان سابقه بیماریهای مزمن ریوی یا مصرف طولانیمدت دخانیات دارند، بررسی علائم تنفسی اهمیت بیشتری دارد. برای مثال، اگر فردی علائم تنفسی جدیدی پیدا کرده و هم‌زمان درباره علائم بیماریcopd مطالعه می‌کند، نباید علائم را صرفاً به یک بیماری شناخته‌شده نسبت دهد؛ زیرا نشانه‌های تنفسی میتوانند بین چند بیماری مشترک باشند. ارزیابی پزشکی برای مشخص شدن علت واقعی ضروری است.
اگر خونریزی تنفسی شدید باشد، فرد دچار تنگی نفس قابلتوجه شود، احساس خفگی یا ضعف شدید پیدا کند، نباید منتظر نوبت معمول پزشک بماند و لازم است فوراً خدمات اورژانسی دریافت کند. در چنین شرایطی، به‌خصوص اگر بیمار قادر به جابه‌جایی ایمن نباشد، استفاده از آمبولانس خصوصی تهران میتواند برای انتقال و مراقبت حین جابه‌جایی مطرح باشد.
تنگی نفس یکی از علائمی است که ممکن است در سرطان ریه ایجاد شود، اما وجود آن بهتنهایی به معنای ابتلا به سرطان نیست. تنگی نفس میتواند زمانی رخ دهد که توده یا تغییرات ایجادشده در ریه، مسیر عبور هوا را تحت تأثیر قرار دهد یا عملکرد طبیعی بافت ریه کاهش پیدا کند. گاهی نیز تجمع مایع اطراف ریه یا درگیری بخش‌های دیگر دستگاه تنفسی میتواند در ایجاد احساس کمبود هوا نقش داشته باشد.
بعضی افراد ابتدا متوجه می‌شوند فعالیت‌هایی که قبلاً بدون مشکل انجام می‌دادند، مانند بالا رفتن از پله یا پیاده‌روی، باعث نفس‌تنگی بیشتری میشود. اگر این وضعیت به‌تدریج تشدید شود یا همراه با سرفه مداوم، درد قفسه سینه، خسخس یا کاهش وزن بدون علت باشد، بهتر است بررسی پزشکی انجام شود. البته بیماری‌هایی مانند آسم، عفونتهای تنفسی و بیماری انسدادی مزمن ریه نیز میتوانند علائم مشابهی ایجاد کنند.
اگر تنگی نفس ناگهانی و شدید باشد یا فرد هم‌زمان دچار کبودی لب‌ها، درد شدید قفسه سینه، گیجی یا ناتوانی در صحبت کردن به دلیل کمبود نفس شود، شرایط میتواند اورژانسی باشد. در چنین وضعیتی نباید منتظر برطرف شدن خودبه‌خودی علامت ماند. در صورت نیاز به انتقال بیمار، به‌خصوص زمانی که جابه‌جایی معمولی دشوار یا ناایمن است، می‌توان از خدمات آمبولانس خصوصی کرج برای انتقال تحت مراقبت استفاده کرد.
سرطان‌های ریه بر اساس نوع سلول‌هایی که در آنها تغییرات بدخیم ایجاد شده، به گروه‌های مختلف تقسیم می‌شوند. از نظر بالینی، پزشکان معمولاً آنها را در دو گروه اصلی یعنی سرطان سلول کوچک و سرطان غیرسلول کوچک قرار می‌دهند. این تقسیم‌بندی اهمیت زیادی دارد، زیرا سرعت رشد، نحوه گسترش بیماری و انتخاب روش درمان میتواند در این دو گروه متفاوت باشد.
در گروه سرطان غیرسلول کوچک، چند نوع مهم وجود دارد که از جمله آنها می‌توان به آدنوکارسینوم، کارسینوم سلول سنگفرشی و کارسینوم سلول بزرگ اشاره کرد. آدنوکارسینوم از شایع‌ترین انواع است و معمولاً در سلولهای مرتبط با کیسه‌های هوایی ریه شکل می‌گیرد. نوع سلول سنگفرشی نیز بیشتر از سلولهای پوشاننده راههای هوایی بزرگ‌تر منشأ می‌گیرد. شناخت نوع دقیق برای انتخاب درمان اهمیت دارد.
به‌طور کلی، پزشک برای تعیین نوع بیماری به نتیجه نمونهبرداری و بررسی سلول‌ها در آزمایشگاه توجه می‌کند. برخی آزمایش‌های مولکولی و بررسی تغییرات ژنتیکی تومور نیز میتوانند اطلاعات بیشتری درباره ویژگیهای بیماری ارائه دهند. به همین دلیل، صرفاً مشاهده یک توده در تصویر ریه برای تعیین نوع دقیق سرطان کافی نیست و نتیجه بررسی بافتی و آزمایش‌های تکمیلی نقش مهمی در تصمیم‌گیری درمانی دارند.
سرطان سلول کوچک و غیرسلول کوچک فقط از نظر نام با یکدیگر تفاوت ندارند؛ رفتار این دو گروه نیز متفاوت است. سرطان ریه سلول کوچک معمولاً رشد سریع‌تری دارد و میتواند در مدت نسبتاً کوتاهی به بخش‌های دیگر بدن گسترش پیدا کند. در مقابل، سرطان غیرسلول کوچک گروه بزرگ‌تری از بیماری‌ها را شامل میشود و زیرگروه‌هایی مانند آدنوکارسینوم و کارسینوم سلول سنگفرشی را در بر می‌گیرد.
برای تشخیص تفاوت این دو نوع، پزشک به ویژگی ظاهری سلول‌ها در نمونه بافتی توجه می‌کند و در صورت نیاز آزمایش‌های تکمیلی انجام میشود. این اطلاعات فقط برای نام‌گذاری بیماری نیستند؛ بلکه در انتخاب درمان نیز اهمیت دارند. درمان سرطان غیرسلول کوچک ممکن است بر اساس مرحله و ویژگیهای تومور شامل جراحی، پرتودرمانی، شیمی‌درمانی، درمان هدفمند یا ایمنی‌درمانی باشد، درحالی‌که درمان سرطان سلول کوچک اغلب بر شیمی‌درمانی و پرتودرمانی متکی است.
تشخیص بیماری معمولاً با توجه به علائم، سابقه پزشکی، عوامل خطر و نتایج معاینه آغاز میشود. اگر پزشک به وجود یک مشکل جدی در ریه مشکوک باشد، ممکن است تصویربرداری قفسه سینه را درخواست کند. با این حال، هیچ علامت یا تصویربرداری منفردی بهتنهایی نمی‌تواند در همه موارد تشخیص قطعی ایجاد کند. برای تشخیص نهایی ممکن است بررسی سلول‌ها یا بافت مشکوک نیز لازم باشد.
فرآیند بررسی میتواند شامل چند مرحله باشد و بر اساس شرایط هر بیمار تغییر کند. برخی اقدامات متداول عبارت‌اند از:
در واقع، هدف از تشخیص فقط پیدا کردن یک توده نیست؛ پزشک باید مشخص کند ضایعه واقعاً سرطانی است یا علت دیگری دارد، چه نوع سلولی درگیر شده و بیماری تا چه اندازه گسترش یافته است. همین اطلاعات بعداً برای تعیین مرحله و انتخاب درمان استفاده می‌شوند. بنابراین اگر در تصویربرداری یک ندول یا توده دیده شود، نباید پیش از تکمیل بررسی‌ها آن را به‌عنوان سرطان قطعی در نظر گرفت.
CT اسکن میتواند تصاویر دقیق‌تری از قفسه سینه نسبت به تصویربرداری ساده ایجاد کند و به پزشک اجازه دهد محل، اندازه و ویژگیهای یک توده یا ناحیه غیرطبیعی را با جزئیات بیشتری بررسی کند. در برخی شرایط، ماده حاجب نیز استفاده میشود تا تفاوت میان بافت‌ها و ساختارهای مختلف واضح‌تر شود. این تصویربرداری میتواند در بررسی ریه، غدد لنفاوی و برخی نواحی اطراف آن اطلاعات ارزشمندی ارائه دهد.
با این حال، مشاهده یک توده در CT اسکن به معنی تشخیص قطعی سرطان نیست. برخی عفونت‌ها، التهاب‌ها، اسکارهای قدیمی و تغییرات خوش‌خیم نیز ممکن است در تصویر به شکل ضایعه یا ندول دیده شوند. به همین دلیل، پزشک نتیجه CT را در کنار علائم، سابقه فرد، اندازه و شکل ضایعه و سایر یافتههای بالینی بررسی می‌کند و در صورت نیاز آزمایش‌های بیشتری درخواست میدهد.
اگر تصویربرداری احتمال وجود یک ضایعه مشکوک را مطرح کند، ممکن است برای تعیین ماهیت آن نمونهبرداری توصیه شود. نمونه بافت یا سلول در آزمایشگاه بررسی میشود تا مشخص شود آیا سلولهای سرطانی وجود دارند و در صورت وجود، چه نوعی هستند. در ادامه نیز نتایج تصویربرداری و آسیب‌شناسی برای مرحله‌بندی بیماری کنار یکدیگر قرار می‌گیرند تا مناسب‌ترین مسیر درمان مشخص شود.
نمونهبرداری یکی از مهمترین مراحل برای تشخیص قطعی سرطان ریه است، زیرا تصویربرداری بهتنهایی نمی‌تواند در همه موارد مشخص کند یک توده سرطانی است یا خیر. در نمونهبرداری، پزشک بخشی از سلول یا بافت مشکوک را خارج می‌کند تا در آزمایشگاه زیر میکروسکوپ بررسی شود. نوع نمونهبرداری به محل ضایعه، اندازه آن و وضعیت بیمار بستگی دارد و ممکن است با روش‌های مختلف انجام شود.
پزشک بر اساس محل ضایعه ممکن است از برونکوسکوپی، نمونهبرداری با هدایت تصویربرداری یا روش‌های جراحی استفاده کند. هدف فقط پیدا کردن سلولهای سرطانی نیست؛ بررسی نمونه میتواند نوع دقیق تومور را نیز مشخص کند. این موضوع اهمیت زیادی دارد، چون درمان بر اساس نوع سلولی، مرحله بیماری و گاهی ویژگیهای مولکولی تومور انتخاب میشود و یک نسخه درمانی برای همه بیماران مناسب نیست.
مرحله‌بندی نشان میدهد سرطان ریه تا چه اندازه در بدن گسترش پیدا کرده است. پزشک برای تعیین مرحله، فقط به اندازه تومور نگاه نمی‌کند، بلکه محل تومور، درگیری غدد لنفاوی و وجود یا نبود انتشار به اندام‌های دورتر را نیز بررسی می‌کند. در سرطان غیرسلول کوچک معمولاً از سیستم TNM استفاده میشود که در آن وضعیت تومور، غدد لنفاوی و متاستاز ارزیابی می‌شوند.
به‌طور کلی، مراحل سرطان غیرسلول کوچک از مرحله ۰ تا مرحله ۴ دسته‌بندی می‌شوند. در مراحل پایین‌تر، بیماری محدودتر است و ممکن است فقط در ناحیه اولیه قرار داشته باشد، در حالی که مرحله چهار نشان‌دهنده انتشار بیماری به نقاط دورتر بدن است. البته جزئیات مرحله‌بندی میتواند پیچیده باشد و حتی یک مرحله مشخص، بر اساس اندازه تومور یا محل درگیری غدد لنفاوی به زیرگروه‌های مختلف تقسیم شود.
برای تعیین مرحله ممکن است از آزمایش‌ها و تصویربرداری‌های مختلف استفاده شود. بسته به شرایط بیمار، بررسی‌ها میتوانند شامل موارد زیر باشند:
تعیین مرحله فقط برای نام‌گذاری بیماری انجام نمی‌شود؛ این اطلاعات مستقیماً در انتخاب درمان نقش دارند. برای مثال، بیماری محدود به ریه ممکن است شرایط متفاوتی برای جراحی داشته باشد، درحالی‌که بیماری پیشرفته‌تر ممکن است به درمان‌های سیستمیک مانند شیمی‌درمانی، ایمنی‌درمانی یا درمان هدفمند نیاز پیدا کند.
متاستاز به معنی گسترش سلولهای سرطانی از محل اولیه به بخش‌های دیگر بدن است. در سرطان ریه، سلولهای تومور میتوانند از طریق جریان خون یا سیستم لنفاوی حرکت کنند و در نقاط دورتر بدن مستقر شوند. زمانی که انتشار دوردست وجود داشته باشد، بیماری در گروه سرطان متاستاتیک قرار می‌گیرد و معمولاً مرحله چهار مطرح میشود؛ البته نوع و جزئیات مرحله‌بندی به نوع سرطان بستگی دارد.
گسترش بیماری میتواند در بخش‌های مختلف بدن اتفاق بیفتد و علائم آن نیز بسته به محل درگیری متفاوت باشد. در ارزیابی بیمار، پزشک بر اساس علائم، نوع تومور و یافتههای تصویربرداری تصمیم می‌گیرد که چه نواحی دیگری باید بررسی شوند. به همین دلیل، مرحله‌بندی سرطان فقط بررسی خود ریه نیست و گاهی لازم است اندام‌های دیگری نیز با آزمایش‌های تصویربرداری یا روش‌های تشخیصی مناسب ارزیابی شوند.
علائم احتمالی متاستاز به محل انتشار بستگی دارند و ممکن است شامل نشانه‌های متفاوتی باشند؛ برای مثال:
البته هیچ‌کدام از این علائم بهتنهایی ثابت نمی‌کنند که بیماری متاستاز داده است. تشخیص انتشار سرطان نیازمند ارزیابی پزشکی و استفاده از روش‌های تشخیصی مناسب است. همچنین سلولهای سرطانی موجود در محل متاستاز، از نظر ویژگیهای اصلی، به سرطان اولیه مربوط هستند؛ بنابراین مثلاً گسترش سرطان ریه به استخوان همچنان متاستاز سرطان ریه محسوب میشود، نه سرطان اولیه استخوان.
درمان سرطان ریه برای همه بیماران یکسان نیست و پزشک چند عامل را هم‌زمان در نظر می‌گیرد. نوع سرطان، مرحله بیماری، اندازه و محل تومور، وضعیت غدد لنفاوی، ویژگیهای مولکولی سلولهای سرطانی و وضعیت عمومی سلامت بیمار، همگی میتوانند روی انتخاب درمان تأثیر بگذارند. به همین دلیل، ممکن است دو بیمار با تشخیص مشابه، برنامه درمانی متفاوتی دریافت کنند.
بسته به شرایط بیمار، گزینه‌های درمانی ممکن است شامل یک روش یا ترکیبی از چند روش باشند:
در مراحل پیشرفته، هدف درمان ممکن است کنترل رشد بیماری، کاهش علائم، افزایش طول عمر و حفظ کیفیت زندگی باشد. در برخی بیماران نیز ترکیبی از درمان‌های سیستمیک مانند شیمی‌درمانی، درمان هدفمند یا ایمنی‌درمانی انتخاب میشود. برنامه درمانی باید بر اساس شرایط اختصاصی بیمار و نتیجه بررسی‌های تخصصی تعیین شود و نمی‌توان بر اساس مرحله بیماری بهتنهایی یک روش مشخص را برای همه افراد مناسب دانست.
بسیاری از علائم تنفسی الزاماً به معنی وجود سرطان ریه نیستند و ممکن است به علت عفونت، آسم، بیماریهای مزمن ریوی یا مشکلات دیگر ایجاد شوند. با این حال، بعضی نشانه‌ها نیاز به ارزیابی سریع‌تری دارند؛ به‌خصوص وقتی علامت ناگهانی، شدید یا رو به تشدید باشد. سرفه مداوم، خون در خلط، تنگی نفس، درد قفسه سینه، خسخس و کاهش وزن بی‌دلیل از علائمی هستند که در صورت ماندگاری باید بررسی شوند.
اگر فرد دچار علائم شدید و ناگهانی شود، بهتر است مراجعه به خدمات اورژانسی را به تعویق نیندازد. شرایطی مانند تنگی نفس شدید، ناتوانی در صحبت کردن به دلیل کمبود نفس، کبودی لب‌ها، کاهش سطح هوشیاری یا خونریزی قابلتوجه از راههای تنفسی میتوانند نیازمند اقدام فوری باشند. در این وضعیت‌ها هدف اصلی، حفظ وضعیت تنفسی و انتقال سریع و ایمن بیمار برای ارزیابی و درمان است.
در مواردی که علائم شدید نیستند اما برای مدتی ادامه دارند یا به‌تدریج بدتر می‌شوند، مراجعه به پزشک نیز اهمیت دارد. به‌خصوص افرادی که سابقه مصرف سیگار، مواجهه شغلی با مواد زیان‌آور یا بیماریهای مزمن ریوی دارند، نباید تغییرات جدید تنفسی را صرفاً به مشکل قبلی خود نسبت دهند. تشخیص زودتر علت علائم، امکان تصمیم‌گیری دقیق‌تر درباره بررسی‌های لازم و در صورت وجود بیماری، انتخاب مسیر مناسب درمان را فراهم می‌کند.
مطالب این مقاله با استفاده از اطلاعات علمی و پزشکی منتشرشده توسط National Cancer Institute (NCI) تهیه و تدوین شده است. در این منبع معتبر، اطلاعات جامعی درباره انواع سرطان ریه، علائم، عوامل خطر، روش‌های تشخیص، نمونهبرداری، مرحله‌بندی، متاستاز و گزینه‌های درمانی ارائه شده است. برای آشنایی بیشتر با اطلاعات تخصصی و به‌روز درباره این بیماری، میتوانید به مطالب منتشرشده توسط مؤسسه ملی سرطان آمریکا مراجعه کنید.
سرطان ریه ممکن است در مراحل اولیه هیچ علامت مشخصی ایجاد نکند. با پیشرفت بیماری، علائمی مانند سرفه مداوم یا تغییرکرده، تنگی نفس، درد قفسه سینه، خسخس، خون در خلط، خستگی و کاهش وزن بدون علت ممکن است ظاهر شوند. البته این علائم اختصاصی نیستند و بیماریهای دیگری نیز میتوانند نشانه‌های مشابه ایجاد کنند.
بله، سرفه مداوم یا تغییر قابلتوجه در سرفه قبلی میتواند یکی از علائم سرطان ریه باشد، اما سرفه طولانیمدت دلایل دیگری مانند عفونتهای تنفسی، آسم و بیماریهای مزمن ریوی نیز دارد. اگر سرفه ادامه‌دار یا رو به تشدید باشد، به‌خصوص اگر با خون در خلط، تنگی نفس، درد قفسه سینه یا کاهش وزن همراه شود، بهتر است توسط پزشک بررسی شود.
خیر، خون در خلط همیشه به معنی سرطان ریه نیست و ممکن است در اثر عفونتهای تنفسی، التهاب راههای هوایی یا برخی بیماریهای ریوی ایجاد شود. با این حال، این علامت نباید نادیده گرفته شود. اگر خون در خلط تکرار شود یا همراه با تنگی نفس، درد قفسه سینه، سرفه مداوم یا کاهش وزن باشد، مراجعه پزشکی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
سیگار یکی از مهمترین عوامل خطر سرطان ریه است. مواد سرطان‌زای موجود در دود سیگار میتوانند به DNA سلولهای ریه آسیب برسانند و احتمال ایجاد تغییرات سرطانی را افزایش دهند. میزان خطر با مقدار و مدت مصرف ارتباط دارد. قرار گرفتن در معرض دود دستدوم نیز میتواند خطر را افزایش دهد و ترک سیگار در هر سنی اقدامی مهم برای کاهش این خطر است.
CT اسکن میتواند توده یا ضایعه مشکوک را با جزئیات بیشتری نشان دهد، اما بهتنهایی همیشه برای تشخیص قطعی سرطان کافی نیست. پزشک با توجه به علائم و نتیجه تصویربرداری ممکن است نمونهبرداری را توصیه کند. بررسی نمونه در آزمایشگاه میتواند وجود سلولهای سرطانی و نوع آنها را مشخص کند و اطلاعات آن برای مرحله‌بندی و انتخاب روش درمان اهمیت دارد.
