اگر ترجیح میدهید محتوای این صفحه را گوش دهید، در این بخش شما میتوانید از محتوای صوتی که به صورت پادکست تهیه شده استفاده کنید. این پادکست تحت نظر پزشک نگارش و تدوین شده و نام گوینده آن در پایین پادکست ذکر شده است. مجری تمام پادکست های این وبسایت، مرکز آمبولانس خصوصی آرمان بوده و حق انتشار آن محفوظ است.
این پادکست شامل نکات کاربردی است که ممکن است در متن به آن پرداخته نشده باشد؛ درنتیجه توصیه میکنیم حتما آنرا بررسی کنید.
فایل پادکست برای این مقاله وجود ندارد.
شکایت از پزشک زمانی اهمیت پیدا میکند که بیمار به دلیل قصور درمانی، تشخیص اشتباه، خطای جراحی یا نقض حقوق خود دچار آسیب شده باشد. برای پیگیری قانونی، لازم است با دلایل قابل قبول شکایت، مدارک مورد نیاز و مراجع رسیدگی مانند سازمان نظام پزشکی، پزشکی قانونی و مراجع قضایی آشنا باشید. در این مقاله، مراحل ثبت و پیگیری شکایت، مدت زمان رسیدگی، نحوه اعتراض به رأی و شرایط مطالبه خسارت بررسی شده است تا بتوانید با آگاهی بیشتری برای احقاق حقوق خود اقدام کنید.
برای شروع شکایت از پزشک، ابتدا شرح اتفاقات را به ترتیب زمانی یادداشت کنید و مدارکی مانند نسخه‌ها، جواب آزمایش، تصاویر پزشکی و خلاصه پرونده درمانی را جمع‌آوری کنید. سپس با توجه به نوع تخلف و خسارت واردشده، میتوانید از مسیر سازمان نظام پزشکی، مراجع قضایی یا مراجع نظارتی وزارت بهداشت اقدام کنید. انتخاب مرجع مناسب اهمیت دارد؛ زیرا رسیدگی انتظامی به تخلف حرفهای با رسیدگی قضایی به مسئولیت کیفری یا مطالبه خسارت یکسان نیست.
در متن شکایت، تاریخ مراجعه، نام پزشک یا مرکز درمانی، نوع خدمت دریافت‌شده و اتفاقی را که موجب اعتراض شده است، روشن بنویسید. از بیان ادعاهای کلی و بدون مدرک خودداری کنید و درخواست خود را مشخص سازید؛ برای مثال، بررسی تخلف حرفهای، ارزیابی قصور احتمالی یا جبران خسارت. اگر وضعیت بیمار پس از حادثه وخیم است، رسیدگی فوری به سلامت او را در اولویت قرار دهید و برای دریافت راهنمایی درباره انتقال اورژانسی، اطلاعات مربوط به شماره آمبولانس خصوصی را نیز در دسترس داشته باشید.
دلایل شکایت از پزشک میتواند شامل بی‌احتیاطی، بی‌مبالاتی، رعایت نکردن موازین علمی و فنی، انجام اقدام درمانی خارج از حدود صلاحیت یا نقض وظایف حرفهای باشد. برای نمونه، اگر پزشک بدون بررسی‌های لازم اقدام پرخطر انجام دهد یا در شرایطی که نیاز به ارجاع فوری وجود دارد، بیمار را به‌موقع ارجاع ندهد، امکان بررسی مسئولیت او وجود دارد. بااین‌حال، تشخیص نهایی به شواهد پرونده و نظر کارشناسان وابسته است.
نارضایتی از نتیجه درمان، طولانی شدن دوره بهبودی یا بروز عوارض شناخته‌شده، به‌تنهایی اثبات‌کننده تخلف نیست. باید مشخص شود که آیا استانداردهای حرفهای رعایت شدهاند و آیا رفتار پزشک با آسیب ادعاشده ارتباط دارد یا خیر. اگر موضوع به خسارت مالی، صدمه جسمی یا فوت منتهی شده باشد، بررسی حقوقی و کارشناسی میتواند برای تعیین مسئولیت و امکان مطالبه خسارت ضروری باشد. در این شرایط، آشنایی با مفهوم قصور پزشکی چیست؟ به درک بهتر مبنای شکایت کمک میکند.
قصور درمانی زمانی مطرح می‌شود که پزشک یا عضو کادر درمان، وظایف حرفهای خود را مطابق استانداردهای پذیرفته‌شده انجام نداده باشد و این کوتاهی به بیمار آسیب برساند. شکایت از پزشک به دلیل قصور میتواند ناشی از تأخیر غیرموجه در درمان، بی‌توجهی به علائم خطر، تجویز نامناسب دارو یا رعایت نکردن اصول مراقبتی باشد. برای اثبات قصور، معمولاً سوابق درمانی و نظر کارشناسان پزشکی بررسی می‌شود و صرف نارضایتی بیمار کافی نیست.
اگر قصور تأیید شود، بسته به نوع آسیب و شرایط پرونده، ممکن است مسئولیت انتظامی، مدنی یا کیفری مطرح شود. برای نمونه، در صورت وارد شدن صدمه جسمی، امکان بررسی مطالبه خسارت یا دیه وجود دارد؛ اما میزان مسئولیت و نحوه جبران آن به نظر کارشناسی و مقررات مربوط بستگی دارد. آشنایی با موضوع دیه خطای پزشکی در ایران میتواند به درک تفاوت میان اثبات قصور، تعیین مسئولیت و مطالبه جبران خسارت کمک کند.
تشخیص اشتباه همیشه به معنای تخلف پزشکی نیست؛ زیرا برخی بیماری‌ها علائم مشابه دارند یا در مراحل اولیه به‌سادگی قابل شناسایی نیستند. بااین‌حال، اگر پزشک بدون بررسی کافی، نادیده گرفتن علائم هشدار یا تفسیر نامناسب نتایج آزمایش، تشخیصی برخلاف موازین حرفهای ارائه کرده باشد، امکان بررسی مسئولیت او وجود دارد. شکایت از پزشک در چنین شرایطی باید بر شواهد پرونده، روند تصمیم‌گیری درمانی و آسیب احتمالی ناشی از تشخیص نادرست استوار باشد.
برای پیگیری این نوع پرونده، نتایج آزمایش‌ها، گزارش تصویربرداری، نسخه‌های دارویی و مدارک مربوط به تشخیص‌های بعدی را نگهداری کنید. اگر تأخیر در تشخیص باعث پیشرفت بیماری یا تحمیل درمان‌های اضافی شده باشد، کارشناسان بررسی می‌کنند که آیا رعایت استانداردهای تشخیصی می‌توانست از آسیب جلوگیری کند یا خیر. بهتر است پیش از ثبت شکایت، یک شرح زمانی دقیق از مراجعه‌ها، علائم اعلام‌شده و اقدامات انجام‌شده تهیه کنید تا بررسی پرونده آسان‌تر شود.
پس از جراحی، بروز درد، تورم، عفونت یا سایر عوارض لزوماً نشان‌دهنده خطای جراح نیست؛ زیرا بعضی عوارض با وجود رعایت اصول درمانی نیز رخ می‌دهند. بااین‌حال، اگر جراح در انجام عمل، مراقبت‌های پس از جراحی، اطلاع‌رسانی درباره خطرات یا پیگیری علائم هشدار کوتاهی کرده باشد، امکان طرح شکایت از پزشک وجود دارد. در بررسی پرونده، نوع عمل، وضعیت بیمار پیش از جراحی، رضایت آگاهانه و کیفیت مراقبت‌های بعدی اهمیت زیادی دارند.
برای پیگیری شکایت، مدارک بستری، گزارش عمل، برگه رضایت‌نامه، نسخه‌ها و نتایج آزمایش‌های پس از جراحی را جمع‌آوری کنید. در صورت نیاز به جراحی ترمیمی یا درمان مجدد، مستندات پزشکی مربوط به آن نیز میتواند در ارزیابی پرونده مؤثر باشد. بهتر است پیش از هر اقدام حقوقی، وضعیت آسیب و ارتباط احتمالی آن با عملکرد جراح توسط مرجع کارشناسی بررسی شود؛ زیرا تعیین قصور و مسئولیت، به شواهد تخصصی و شرایط هر پرونده بستگی دارد.
درمان‌های دندانپزشکی، از عصب‌کشی و ایمپلنت گرفته تا ارتودنسی و جراحی لثه، باید بر اساس شرایط بیمار و اصول علمی انجام شوند. اگر پس از درمان با آسیب غیرمتعارف، انجام اقدام بدون رضایت آگاهانه یا رعایت نکردن استانداردهای حرفهای مواجه شوید، امکان بررسی شکایت از پزشک و دندانپزشک از مسیرهای قانونی وجود دارد. البته درد یا نارضایتی از نتیجه زیبایی به‌تنهایی اثبات‌کننده تخلف نیست و شرایط هر پرونده باید جداگانه ارزیابی شود.
برای پیگیری، بهتر است مدارک زیر را نگهداری کنید:
پرونده و سوابق درمان دندانپزشکی
تصاویر رادیوگرافی و اسکن‌های پیش از درمان و پس از آن
فاکتورها، رسیدهای پرداخت و قرارداد درمان
نسخه‌های دارویی و مدارک مربوط به عوارض ایجادشده
نام دندانپزشک و مشخصات کلینیک محل درمان
پس از جمع‌آوری مدارک، میتوانید با توجه به نوع ادعا به سازمان نظام پزشکی یا مرجع قضایی مربوط مراجعه کنید. در صورت بروز آسیب جدی، ارزیابی تخصصی برای مشخص شدن علت عارضه و ارتباط آن با درمان اهمیت دارد.
روانپزشکان و سایر متخصصان سلامت روان نیز مانند دیگر اعضای جامعه پزشکی موظف‌اند در چارچوب صلاحیت حرفهای، اصول علمی و حقوق بیمار عمل کنند. تجویز نامناسب دارو، بی‌توجهی به وضعیت پرخطر بیمار، نقض محرمانگی اطلاعات یا انجام اقدامات خارج از حدود صلاحیت، بسته به شرایط میتواند موضوع بررسی انتظامی یا قضایی باشد. شکایت از پزشک در این حوزه باید با توجه به ماهیت خدمت، مدارک موجود و نوع مسئولیت احتمالی بررسی شود.
برای پیگیری، نسخه‌های دارویی، گزارش جلسات در دسترس، مدارک بستری و مکاتبات مرتبط را حفظ کنید. در عین حال، محرمانگی اطلاعات سلامت روان اهمیت ویژه‌ای دارد؛ بنابراین اطلاعات خصوصی بیمار را بدون ضرورت قانونی منتشر نکنید. اگر شکایت درباره آسیب ناشی از درمان یا نقض حقوق بیمار است، شرح دقیق اتفاقات و زمان وقوع آن‌ها میتواند به بررسی منصفانه پرونده کمک کند. تشخیص تخلف نیز باید بر اساس شواهد و ضوابط حرفهای صورت گیرد، نه صرف اختلاف‌نظر درباره نتیجه درمان.
پرستاران، بهیاران و سایر اعضای کادر درمان موظف‌اند وظایف خود را مطابق ضوابط حرفهای و دستورالعمل‌های مراقبتی انجام دهند. شکایت از پزشک تنها مسیر پیگیری مشکلات درمانی نیست و در صورت بروز تخلف از سوی سایر کارکنان نیز می‌توان موضوع را از مراجع مسئول پیگیری کرد. برای مثال، بی‌توجهی به وضعیت بیمار، اشتباه دارویی، رعایت نکردن اصول کنترل عفونت یا رفتار نامناسب، بسته به شواهد و شرایط، قابل بررسی است.
مهم‌ترین موارد قابل پیگیری عبارت‌اند از:
خطای دارویی: تزریق یا تجویز اشتباه دارو و رعایت نکردن دوز تجویزشده.
قصور در مراقبت: بی‌توجهی به علائم هشدار یا تأخیر غیرموجه در اطلاع‌رسانی به پزشک.
نقض حقوق بیمار: رفتار توهین‌آمیز یا افشای غیرمجاز اطلاعات محرمانه.
تخلف در انجام وظایف: انجام اقدامات خارج از حدود صلاحیت حرفهای.
برای ثبت شکایت، زمان وقوع حادثه، نام کارکنان درگیر، مدارک درمانی و مشخصات شاهدان احتمالی را یادداشت کنید. بسته به موضوع، مدیریت بیمارستان، واحد رسیدگی به شکایات، مراجع نظارتی یا مرجع قضایی می‌توانند مسیر پیگیری باشند.
اگر مشکل ایجادشده مربوط به نحوه پذیرش، مراقبت‌های پرستاری، بهداشت محیط، تأخیر در ارائه خدمات یا عملکرد بخش‌های مختلف بیمارستان باشد، امکان طرح شکایت از خود مرکز درمانی نیز وجود دارد. شکایت از پزشک و شکایت از بیمارستان لزوماً یکسان نیستند؛ زیرا ممکن است مسئولیت احتمالی متوجه پزشک، کارکنان، مدیریت یا چند بخش به‌صورت هم‌زمان باشد. تشخیص مسئولیت هر طرف به بررسی اسناد، شرح وظایف و نظر کارشناسی بستگی دارد.
برای پیگیری، ابتدا مشخص کنید مشکل دقیقاً در کدام بخش رخ داده و چه خسارت یا پیامدی ایجاد کرده است. سپس میتوانید اقدامات زیر را انجام دهید:
ثبت شکایت در واحد رسیدگی به شکایات بیمارستان و دریافت شماره پیگیری.
ارائه شرح مکتوب حادثه به مدیریت مرکز درمانی.
مراجعه به معاونت درمان دانشگاه علوم پزشکی مربوط، در صورت نیاز به پیگیری نظارتی.
مراجعه به مرجع قضایی یا سازمان نظام پزشکی، متناسب با ماهیت شکایت.
حتماً نسخه‌ای از شکایت و مدارک تحویلی را نزد خود نگه دارید. ثبت داخلی شکایت در بیمارستان جایگزین سایر مسیرهای قانونی نیست و در صورت وجود آسیب جدی یا احتمال وقوع جرم، پیگیری از مرجع صلاحیت‌دار نیز اهمیت دارد.
درمانگاه‌ها و کلینیک‌ها نیز موظف‌اند خدمات خود را مطابق مقررات، استانداردهای بهداشتی و حدود مجوز فعالیت ارائه دهند. مشکلاتی مانند فعالیت بدون مجوز معتبر، استفاده از افراد فاقد صلاحیت، دریافت هزینه‌های غیرمجاز یا رعایت نکردن الزامات ایمنی، با توجه به شواهد می‌توانند موضوع شکایت باشند. شکایت از پزشک شاغل در کلینیک ممکن است جدا از شکایت از مؤسسه بررسی شود؛ به همین دلیل، بهتر است در متن شکایت، رفتار فرد و عملکرد مرکز را تفکیک کنید.
برای ثبت و پیگیری شکایت، نام و نشانی مرکز، تاریخ مراجعه، رسید پرداخت، قرارداد درمان و مدارک مربوط به اتفاق رخ‌داده را آماده کنید. اگر موضوع به کیفیت خدمات یا رعایت مقررات مرکز مربوط است، معاونت درمان دانشگاه علوم پزشکی مربوط میتواند مسیر نظارتی مناسبی باشد؛ اما ادعای قصور حرفهای یا مطالبه خسارت ممکن است به رسیدگی تخصصی یا قضایی نیز نیاز داشته باشد. مرجع مناسب بر اساس نوع تخلف و خواسته شما تعیین می‌شود.
برای ثبت شکایت از پزشک، جمع‌آوری مدارک معتبر اهمیت زیادی دارد؛ زیرا بررسی پرونده معمولاً بر اساس مستندات درمانی، شرح اتفاقات و نظر کارشناسان انجام می‌شود. بهتر است پیش از ثبت شکایت، مدارک را به ترتیب تاریخ مرتب کنید و از اسناد اصلی نسخه پشتیبان داشته باشید. کامل بودن مدارک به روشن شدن روند درمان کمک میکند، هرچند نبود یک مدرک به‌تنهایی به معنای غیرممکن بودن پیگیری شکایت نیست.
مدارک مهمی که بهتر است آماده کنید عبارت‌اند از:
پرونده پزشکی، خلاصه بستری و گزارش عمل جراحی
نسخه‌ها، جواب آزمایش‌ها و تصاویر رادیولوژی
رسیدهای پرداخت و اسناد مربوط به هزینه‌های درمان
رضایت‌نامه‌ها و فرم‌های مربوط به اقدامات درمانی
مدارک آسیب ایجادشده و درمان‌های بعدی
مشخصات پزشک، مرکز درمانی و تاریخ وقوع حادثه
در صورت نیاز، مرجع رسیدگی ممکن است مدارک تکمیلی یا ارزیابی کارشناسی درخواست کند. شرح مکتوب و دقیق اتفاقات نیز میتواند به تطبیق اظهارات شما با مستندات پرونده کمک کند.
| مرجع رسیدگی | نوع شکایت | کاربرد و هدف |
|---|---|---|
| سازمان نظام پزشکی | تخلفات حرفهای و انتظامی پزشک | بررسی رفتار حرفهای و رسیدگی به تخلفات در حدود صلاحیت قانونی |
| پزشکی قانونی | آسیب‌های احتمالی ناشی از درمان | بررسی تخصصی صدمات و ارائه نظریه کارشناسی به مرجع رسیدگی‌کننده |
| مراجع قضایی | قصور پزشکی، مطالبه خسارت و دعاوی کیفری | رسیدگی به مسئولیت قانونی و اتخاذ تصمیم در حدود صلاحیت |
| معاونت درمان دانشگاه علوم پزشکی | تخلفات نظارتی مراکز درمانی | بررسی شکایت‌های مرتبط با عملکرد بیمارستان‌ها، درمانگاه‌ها و کلینیک‌ها |
| واحد رسیدگی به شکایات بیمارستان | مشکلات خدمات و مراقبت‌های بیمارستانی | ثبت شکایت، بررسی اولیه و ارجاع موضوع به واحد مسئول |
پزشکی قانونی در بسیاری از پرونده‌های مرتبط با آسیب‌های ناشی از درمان، وظیفه بررسی تخصصی شواهد پزشکی و ارائه نظر کارشناسی را بر عهده دارد. در پرونده شکایت از پزشک، کارشناسان ممکن است سوابق درمانی، گزارش جراحی، نتایج آزمایش‌ها و وضعیت آسیب‌دیده را بررسی کنند تا درباره وجود قصور احتمالی، نوع صدمه و ارتباط آن با اقدامات درمانی اظهارنظر کنند. این ارزیابی به مرجع رسیدگی کمک میکند تصمیم خود را بر شواهد تخصصی استوار سازد.
نکته مهم این است که پزشکی قانونی صرفاً بر اساس ادعای بیمار یا نتیجه نامطلوب درمان، قصور را تأیید نمی‌کند. رعایت استانداردهای علمی، شرایط بیمار، ضرورت اقدامات انجام‌شده و احتمال بروز عوارض قابل پیش‌بینی نیز بررسی می‌شوند. در برخی پرونده‌ها، نظر متخصصان رشته مربوط یا کمیسیون تخصصی ضرورت دارد. در نهایت، نظریه کارشناسی یکی از مستندات مهم پرونده است و تصمیم حقوقی نهایی با مرجع قضایی یا انتظامی صلاحیت‌دار خواهد بود.
مدت رسیدگی به شکایت از پزشک به عواملی مانند پیچیدگی پرونده، شدت آسیب، تعداد افراد درگیر، کامل بودن مدارک و نیاز به نظر کارشناسان بستگی دارد. پرونده‌هایی که مستندات روشن‌تری دارند ممکن است سریع‌تر بررسی شوند؛ اما در مواردی که بررسی تخصصی، تشکیل کمیسیون یا دریافت مدارک تکمیلی ضروری است، فرایند طولانی‌تر خواهد شد. به همین دلیل، نمی‌توان برای همه پرونده‌ها یک زمان قطعی و یکسان تعیین کرد.
برای جلوگیری از تأخیرهای غیرضروری، هنگام ثبت شکایت مدارک را کامل ارائه دهید، شماره پیگیری را نگه دارید و وضعیت پرونده را از مرجع رسیدگی‌کننده جویا شوید. اگر مدرک یا توضیح تکمیلی درخواست شد، آن را در مهلت اعلام‌شده تحویل دهید. همچنین باید میان زمان رسیدگی انتظامی، کارشناسی پزشکی قانونی و رسیدگی قضایی تفاوت قائل شد؛ زیرا این مراحل ممکن است فرایندهای جداگانه‌ای داشته باشند و زمان‌بندی هرکدام به شرایط پرونده وابسته است.
اگر از رأی صادرشده در پرونده پزشکی رضایت ندارید، ابتدا باید مشخص کنید تصمیم از سوی کدام مرجع صادر شده است؛ زیرا شیوه اعتراض به رأی انتظامی سازمان نظام پزشکی با اعتراض به رأی دادگاه تفاوت دارد. در پرونده شکایت از پزشک، مهلت و مرجع اعتراض بر اساس نوع تصمیم، مقررات مربوط و مرحله رسیدگی تعیین می‌شود. بنابراین، متن رأی و ابلاغیه را با دقت بخوانید و تاریخ ابلاغ را برای محاسبه مهلت قانونی ثبت کنید.
برای پیگیری اعتراض، این اقدامات میتواند مفید باشد:
مطالعه رأی: مشخص کردن دلایل تصمیم و موارد مورد اختلاف.
بررسی مهلت اعتراض: مراجعه به مقررات مربوط و توجه به تاریخ ابلاغ.
تنظیم لایحه: توضیح مستدل ایرادات رأی و ارائه مدارک مرتبط.
ثبت اعتراض: تحویل درخواست به مرجع تعیین‌شده در ابلاغیه یا مقررات مربوط.
پیگیری پرونده: نگهداری رسید ثبت و بررسی نتیجه رسیدگی بعدی.
اگر رأی بر پایه نظریه کارشناسی صادر شده است، بهتر است ایرادهای تخصصی خود را دقیق و مستند مطرح کنید. صرف مخالفت با نتیجه، لزوماً موجب نقض رأی نمی‌شود و نتیجه اعتراض به بررسی مرجع صالح بستگی دارد.
مطالب این مقاله با توجه به اصول و راهنماهای معتبر بین‌المللی در حوزه اخلاق پزشکی، حقوق بیماران و رسیدگی به شکایات درمانی تدوین شده است. در این زمینه، انجمن جهانی پزشکی (World Medical Association) در منشور بین‌المللی اخلاق پزشکی خود بر رعایت حقوق بیمار، دریافت رضایت آگاهانه، حفظ محرمانگی اطلاعات و مسئولیت حرفهای پزشکان تأکید میکند. همچنین، سازمان خدمات سلامت ملی انگلستان (NHS England) راهنمایی‌هایی درباره ثبت شکایت، پیگیری اعتراض به خدمات درمانی و مسیرهای رسیدگی به نارضایتی بیماران ارائه می‌دهد. این منابع برای آشنایی با اصول عمومی حقوق بیمار و اخلاق حرفهای استفاده شدهاند؛ بااین‌حال، مراحل قانونی و مراجع رسیدگی در ایران تابع قوانین و مقررات داخلی هستند.
ابتدا شرح دقیق اتفاقات، تاریخ مراجعه، مشخصات پزشک و مدارک درمانی مانند نسخه‌ها، جواب آزمایش‌ها و پرونده پزشکی را آماده کنید. سپس با توجه به نوع شکایت، میتوانید به سازمان نظام پزشکی، مراجع قضایی یا مراجع نظارتی وزارت بهداشت مراجعه کنید. مسیر مناسب به ماهیت تخلف و خواسته شما بستگی دارد.
مدارک مورد نیاز ممکن است شامل پرونده پزشکی، خلاصه بستری، گزارش عمل جراحی، نسخه‌ها، جواب آزمایش‌ها، تصاویر پزشکی، رسید پرداخت و مدارک مربوط به آسیب احتمالی باشد. بهتر است شرح زمانی اتفاقات و مشخصات پزشک یا مرکز درمانی را نیز آماده کنید. مرجع رسیدگی ممکن است مدارک تکمیلی درخواست کند.
اگر موضوع مربوط به تخلف حرفهای یا انتظامی پزشک باشد، سازمان نظام پزشکی میتواند مرجع رسیدگی باشد. در صورت طرح ادعای کیفری یا مطالبه خسارت، مراجعه به مرجع قضایی نیز ممکن است لازم باشد. پزشکی قانونی معمولاً نقش کارشناسی دارد و درباره مسائل تخصصی پزشکی نظر ارائه میکند. انتخاب مسیر به نوع پرونده بستگی دارد.
خیر. برخی عوارض با وجود رعایت اصول علمی و حرفهای نیز ممکن است رخ دهند. برای بررسی مسئولیت پزشک باید مشخص شود که آیا استانداردهای درمانی رعایت شدهاند و آیا میان اقدام یا کوتاهی احتمالی و آسیب بیمار ارتباط وجود دارد. بررسی پرونده و نظر کارشناسان میتواند در روشن شدن موضوع مؤثر باشد.
مدت رسیدگی به پیچیدگی پرونده، کامل بودن مدارک و نیاز به بررسی کارشناسی بستگی دارد و زمان یکسانی برای همه پرونده‌ها وجود ندارد. اگر به رأی اعتراض دارید، باید نوع مرجع صادرکننده رأی، مهلت قانونی و روش ثبت اعتراض را از متن ابلاغیه و مقررات مربوط بررسی کنید.
