| نوع قصور پرستاری | نمونه احتمالی | پیامد احتمالی برای بیمار |
|---|---|---|
| خطای دارویی | دادن داروی اشتباه یا دوز نامناسب | بروز عوارض دارویی یا مسمومیت |
| قصور در تزریق دارو | انتخاب مسیر نادرست تزریق | آسیب بافتی یا واکنش نامطلوب |
| کنترل علائم حیاتی | گزارش‌نکردن تغییرات نگران‌کننده | تأخیر در تشخیص وخامت بیمار |
| مراقبت از بیمار بیهوش | پایش ناکافی تنفس و سطح اکسیژن | افزایش خطر آسیب ناشی از افت اکسیژن |
| پیشگیری از سقوط بیمار | رعایت‌نکردن اقدامات متناسب با خطر سقوط | احتمال شکستگی یا آسیب جسمی |
| کنترل عفونت | رعایت‌نکردن اصول بهداشتی | افزایش احتمال انتقال عفونت |
| مراقبت از زخم | بی‌توجهی به علائم عفونت یا وضعیت زخم | تأخیر در ترمیم یا تشدید عوارض |
| مراقبت از بیمار بستری | انجام‌ندادن مراقبت ضروری | احتمال تشدید وضعیت بیمار |
اگر ترجیح میدهید محتوای این صفحه را گوش دهید، در این بخش شما میتوانید از محتوای صوتی که به صورت پادکست تهیه شده استفاده کنید. این پادکست تحت نظر پزشک نگارش و تدوین شده و نام گوینده آن در پایین پادکست ذکر شده است. مجری تمام پادکست های این وبسایت، مرکز آمبولانس خصوصی آرمان بوده و حق انتشار آن محفوظ است.
این پادکست شامل نکات کاربردی است که ممکن است در متن به آن پرداخته نشده باشد؛ درنتیجه توصیه میکنیم حتما آنرا بررسی کنید.
فایل پادکست برای این مقاله وجود ندارد.
قصور پرستاری چیست و در چه شرایطی می‌توان از پرستار شکایت کرد؟ در این مقاله با مفهوم قصور پرستاری، انواع خطاهای رایج مانند اشتباه در تزریق دارو، کنترل علائم حیاتی، مراقبت از بیمار بیهوش، پیشگیری از سقوط و کنترل عفونت آشنا می‌شوید. همچنین شرایط اثبات قصور، مدارک لازم برای شکایت، نقش پزشکی قانونی و مراجع قضایی، نحوه مطالبه دیه و خسارت و مسئولیت بیمارستان در قبال آسیب‌های احتمالی بیمار را بررسی میکنیم تا با آگاهی بیشتری بتوانید حقوق قانونی خود را پیگیری کنید.
قصور پرستاری به وضعیتی گفته می‌شود که پرستار در انجام وظایف حرفه‌ای خود، برخلاف استانداردهای مراقبتی، مقررات مربوط یا اصول پذیرفته‌شده پرستاری عمل کند یا اقدامی را که در شرایط بیمار ضروری است، انجام ندهد و این رفتار موجب آسیب به بیمار شود. برای مثال، اگر پرستار علائم هشداردهنده بیمار را نادیده بگیرد و این موضوع به تشدید وضعیت او منجر شود، احتمال بررسی قصور وجود دارد؛ البته تشخیص نهایی به بررسی شرایط پرونده بستگی دارد.
هر اشتباه یا پیامد نامطلوب درمانی لزوماً به معنای قصور پرستاری نیست. برای پیگیری قانونی، باید مشخص شود که وظیفه مشخصی بر عهده پرستار بوده، در انجام آن کوتاهی یا تخلفی رخ داده و میان این رفتار و آسیب واردشده به بیمار ارتباط قابل بررسی وجود دارد. اگر بیمار یا خانواده او به عملکرد کادر درمان مشکوک باشند، ثبت دقیق اتفاقات و دریافت مدارک درمانی می‌تواند به روشن‌شدن موضوع کمک کند. در موارد اضطراری نیز اولویت با دریافت مراقبت فوری و انتقال ایمن بیمار با آمبولانس خصوصی است.
قصور پرستاری می‌تواند در بخش‌های مختلف مراقبت از بیمار رخ دهد؛ از تجویز و اجرای دستورات درمانی گرفته تا پایش وضعیت جسمی و رعایت اصول پیشگیری از عفونت. برای مثال، دادن داروی اشتباه، بی‌توجهی به افت فشار خون، رعایت‌نکردن بهداشت دست‌ها یا فراهم‌نکردن اقدامات لازم برای پیشگیری از سقوط بیمار، از مواردی هستند که بسته به شرایط می‌توانند از نظر حرفه‌ای و قانونی بررسی شوند.
برای درک بهتر موضوع، به جدول زیر دقت کنید.
| نوع قصور پرستاری | نمونه احتمالی | پیامد احتمالی برای بیمار |
|---|---|---|
| خطای دارویی | دادن داروی اشتباه یا دوز نامناسب | بروز عوارض دارویی یا مسمومیت |
| قصور در تزریق دارو | انتخاب مسیر نادرست تزریق | آسیب بافتی یا واکنش نامطلوب |
| کنترل علائم حیاتی | گزارش‌نکردن تغییرات نگران‌کننده | تأخیر در تشخیص وخامت بیمار |
| مراقبت از بیمار بیهوش | پایش ناکافی تنفس و سطح اکسیژن | افزایش خطر آسیب ناشی از افت اکسیژن |
| پیشگیری از سقوط بیمار | رعایت‌نکردن اقدامات متناسب با خطر سقوط | احتمال شکستگی یا آسیب جسمی |
| کنترل عفونت | رعایت‌نکردن اصول بهداشتی | افزایش احتمال انتقال عفونت |
| مراقبت از زخم | بی‌توجهی به علائم عفونت یا وضعیت زخم | تأخیر در ترمیم یا تشدید عوارض |
| مراقبت از بیمار بستری | انجام‌ندادن مراقبت ضروری | احتمال تشدید وضعیت بیمار |
البته برای اینکه هرکدام از این موارد مصداق قصور شناخته شود، باید شرایط بیمار، وظایف پرستار، دستورهای درمانی و استانداردهای مربوط بررسی شوند. همچنین ممکن است مسئولیت میان چند فرد یا مجموعه درمانی تقسیم شود. برای آشنایی با مفهوم گسترده‌تر خطاهایحرفه‌ای در حوزه درمان، مطالعه مطلب قصور پزشکی چیست؟ می‌تواند به درک تفاوت میان قصور پرستاری و سایر انواع قصور درمانی کمک کند.
خطای دارویی زمانی رخ می‌دهد که دارو در مرحله آماده‌سازی، بررسی، تحویل یا مصرف، برخلاف دستور معتبر درمانی و اصول ایمنی استفاده شود. دادن داروی اشتباه، اشتباه در مقدار مصرف، رعایت‌نکردن زمان تجویز یا بی‌توجهی به حساسیت دارویی ثبت‌شده بیمار، از نمونه‌های قابل بررسی هستند. شدت پیامدها به نوع دارو، میزان مصرف، وضعیت جسمی بیمار و سرعت شناسایی و رسیدگی به خطا بستگی دارد.
در صورت بروز خطا، پرستار باید مطابق دستورالعمل‌های مرکز درمانی، موضوع را سریع به مسئول مربوط اطلاع دهد و اقدامات لازم برای ارزیابی و حفظ ایمنی بیمار انجام شود. پنهان‌کردن اتفاق یا تأخیر در گزارش آن می‌تواند رسیدگی مناسب را دشوار کند. از نظر قانونی نیز صرف وقوع خطا برای اثبات مسئولیت کافی نیست؛ باید نقش افراد، رعایت استانداردهای حرفه‌ای، میزان آسیب و ارتباط میان رفتار انجام‌شده و پیامد آن بررسی شود.
تزریق دارو به رعایت دقت در انتخاب دارو، مقدار تجویزشده، مسیر تزریق، شرایط بیمار و اصول کنترل عفونت نیاز دارد. اگر دارویی از مسیر نامناسب تزریق شود، مقدار آن اشتباه باشد یا پیش از تزریق بررسی‌های ضروری انجام نشود، احتمال آسیب به بیمار وجود دارد. برای نمونه، تزریق اشتباه برخی داروها ممکن است باعث واکنش حساسیتی، افت فشار خون، آسیب بافتی یا عوارض جدی‌تر شود؛ نوع عارضه به دارو و وضعیت بیمار بستگی دارد.
اگر پس از تزریق، علائمی مانند تنگی نفس، تورم ناگهانی، کاهش سطح هوشیاری یا افت شدید فشار خون مشاهده شود، ارزیابی و اقدام فوری پزشکی ضروری است. در بررسی احتمال قصور پرستاری، سوابق دارویی، دستور پزشک، گزارش پرستاری، زمان وقوع حادثه و اقدامات انجام‌شده پس از آن اهمیت دارند. رعایت پروتکل‌های ایمنی و گزارش سریع هرگونه خطا می‌تواند از تشدید آسیب جلوگیری کند و اطلاعات لازم برای بررسی حرفه‌ای و قانونی را فراهم سازد.
کنترل علائم حیاتی، از جمله فشار خون، ضربان قلب، تعداد تنفس، دمای بدن و سطح اکسیژن خون در صورت نیاز، یکی از بخش‌های مهم مراقبت پرستاری است. فاصله زمانی اندازه‌گیری‌ها باید با وضعیت بیمار، دستور درمانی و پروتکل بخش متناسب باشد. اگر تغییرات مهم در وضعیت بیمار ثبت یا به‌موقع گزارش نشوند، ممکن است تشخیص وخامت حال او و آغاز درمان مناسب به تأخیر بیفتد.
برای مثال، افزایش ناگهانی تعداد تنفس، افت سطح اکسیژن یا کاهش فشار خون می‌تواند نشانه یک مشکل جدی باشد و به ارزیابی سریع نیاز داشته باشد. پرستار باید یافته‌های نگران‌کننده را طبق دستورالعمل‌های مرکز درمانی به فرد مسئول اطلاع دهد و اقدامات متناسب با حدود وظایف حرفه‌ای خود را انجام دهد. برای بررسی احتمال قصور، زمان ثبت علائم، گزارش‌های پرستاری، واکنش کادر درمان و وضعیت بیمار پیش و پس از حادثه اهمیت دارند. هرچند تأخیر در تشخیص ممکن است نگران‌کننده باشد، مسئولیت قانونی تنها پس از بررسی مستندات و شرایط پرونده مشخص می‌شود.
مراقبت از بیمار بیهوش به پایش دقیق وضعیت تنفس، گردش خون، سطح اکسیژن و سایر شاخص‌های ضروری بستگی دارد. قصور پرستاری در این شرایط ممکن است زمانی مطرح شود که مراقبت‌های لازم مطابق دستورالعمل‌های حرفه‌ای انجام نشوند یا تغییرات نگران‌کننده وضعیت بیمار به‌موقع شناسایی و گزارش نشوند. برای مثال، بی‌توجهی به انسداد راه هوایی یا افت اکسیژن می‌تواند خطر آسیب جدی را افزایش دهد و رسیدگی فوری را ضروری سازد.
میزان مسئولیت پرستار به وظایف محول‌شده، شرایط بیمار، دستورهای درمانی و استانداردهای مراقبتی بستگی دارد. ثبت منظم مشاهدات، بررسی تجهیزات پایش، گزارش تغییرات غیرعادی و اجرای اقدامات لازم در محدوده صلاحیت حرفه‌ای، از اصول مهم مراقبت هستند. اگر پس از بیهوشی عارضه‌ای رخ دهد، نمی‌توان صرفاً بر اساس وقوع آن، قصور را قطعی دانست؛ بلکه باید مستندات پرونده، اقدامات انجام‌شده و ارتباط احتمالی میان عملکرد کادر درمان و آسیب بررسی شود.
سقوط بیمار در بیمارستان ممکن است به شکستگی، ضربه به سر یا آسیب‌های دیگر منجر شود؛ به‌ویژه در سالمندان و افرادی که ضعف عضلانی، اختلال تعادل، کاهش هوشیاری یا عوارض دارویی دارند. پرستار باید خطر سقوط را با توجه به وضعیت بیمار ارزیابی کند و اقدامات پیشگیرانه متناسب، مانند کمک هنگام جابه‌جایی، تنظیم ارتفاع تخت و فراهم‌کردن دسترسی ایمن به زنگ احضار را در نظر بگیرد.
اگر بیمار با وجود اقدامات مراقبتی سقوط کند، وقوع حادثه به‌تنهایی اثبات‌کننده قصور نیست. برای بررسی موضوع باید مشخص شود که خطر سقوط قابل پیش‌بینی بوده است یا خیر، چه اقداماتی برای پیشگیری انجام شده و آیا مراقبت‌های ضروری مطابق استانداردهای مربوط بوده‌اند. گزارش حادثه، ارزیابی اولیه بیمار، سوابق پرستاری و اظهارات افراد حاضر می‌توانند در روشن‌شدن ماجرا مؤثر باشند. همچنین شرایط محیطی و مسئولیت سایر عوامل دخیل باید مورد توجه قرار گیرند.
کنترل عفونت یکی از مسئولیت‌های مهم کادر درمان است و رعایت‌نکردن اصول بهداشتی می‌تواند احتمال انتقال عوامل بیماری‌زا را افزایش دهد. قصور پرستاری در این زمینه ممکن است با مواردی مانند رعایت‌نکردن بهداشت دست، استفاده نادرست از وسایل حفاظت فردی یا بی‌توجهی به دستورالعمل‌های مراقبت از تجهیزات و محل‌های تهاجمی مرتبط باشد. البته منشأ هر عفونت بیمارستانی باید با توجه به وضعیت بیمار و شواهد پزشکی بررسی شود.
برای کاهش خطر عفونت، رعایت بهداشت دست در زمان‌های توصیه‌شده، استفاده صحیح از تجهیزات و اجرای دستورالعمل‌های مرکز درمانی اهمیت دارد. اگر پس از بستری، عفونتی ایجاد شود، زمان شروع علائم، نتایج آزمایش‌ها، سوابق اقدامات مراقبتی و عوامل خطر بیمار باید بررسی شوند. صرف ابتلا به عفونت، مسئولیت پرستار یا بیمارستان را ثابت نمی‌کند؛ زیرا بعضی عفونت‌ها با وجود رعایت اصول پیشگیری نیز رخ می‌دهند و تعیین مسئولیت به شواهد پرونده بستگی دارد.
مراقبت صحیح از زخم به ارزیابی وضعیت بافت، رعایت اصول بهداشتی، انتخاب روش مناسب پانسمان و ثبت تغییرات ظاهری زخم نیاز دارد. قصور پرستاری ممکن است زمانی مطرح شود که اقدامات ضروری متناسب با دستور درمانی انجام نشوند یا نشانه‌های نگران‌کننده مانند افزایش قرمزی، ترشح غیرطبیعی، تورم و درد فزاینده به‌موقع گزارش نشوند. این علائم همیشه به معنای عفونت نیستند، اما در صورت بروز، ارزیابی پزشکی متناسب با شرایط بیمار اهمیت دارد.
برای بررسی کیفیت مراقبت از زخم، باید وضعیت اولیه زخم، برنامه مراقبتی، زمان تعویض پانسمان، نحوه ثبت مشاهدات و اقدامات انجام‌شده در طول بستری بررسی شوند. همچنین عواملی مانند دیابت، اختلال گردش خون، تغذیه نامناسب و وضعیت ایمنی بدن می‌توانند روند ترمیم را تحت تأثیر قرار دهند. بنابراین، اگر زخم دیرتر از انتظار بهبود یابد یا عارضه‌ای ایجاد شود، نمی‌توان بدون بررسی تخصصی آن را به عملکرد پرستار نسبت داد؛ بلکه تمام عوامل مؤثر باید در نظر گرفته شوند.
مراقبت از بیمار بستری تنها به اجرای دستورات درمانی محدود نمی‌شود؛ بلکه مشاهده وضعیت عمومی، توجه به نیازهای فردی، کمک به جابه‌جایی ایمن، گزارش تغییرات بالینی و ثبت دقیق مراقبت‌ها را نیز در بر می‌گیرد. قصور پرستاری ممکن است زمانی مطرح شود که یکی از وظایف ضروری متناسب با شرایط بیمار نادیده گرفته شود و این کوتاهی، طبق بررسی‌های تخصصی، در ایجاد یا تشدید آسیب نقش داشته باشد. وظایف دقیق پرستار به شرایط بالینی و مقررات حرفه‌ای وابسته‌اند.
برای مثال، بی‌توجهی به درخواست کمک بیمار، گزارش‌نکردن تغییر ناگهانی هوشیاری یا انجام‌ندادن مراقبت‌های ضروری طبق برنامه می‌تواند نیازمند بررسی باشد. برای پیشگیری از چنین مشکلاتی، ارتباط مؤثر میان اعضای تیم درمان، تحویل صحیح شیفت، ثبت دقیق اطلاعات و توجه به تغییرات وضعیت بیمار اهمیت دارد. در صورت بروز آسیب، گزارش‌های پرستاری، دستورات درمانی، پرونده پزشکی و اظهارات افراد مرتبط می‌توانند به مشخص‌شدن روند اتفاق و ارزیابی مسئولیت احتمالی هر یک از عوامل دخیل کمک کنند.
برای اثبات قصور پرستاری، صرف نارضایتی بیمار از نتیجه درمان یا وقوع یک عارضه کافی نیست؛ بلکه باید بررسی شود پرستار چه وظیفه‌ای بر عهده داشته، آیا مطابق استانداردهای حرفه‌ای عمل کرده و آیا کوتاهی احتمالی او با آسیب ایجادشده ارتباط داشته است. برای مثال، اگر دارویی اشتباه تزریق شده باشد، دستور دارویی، گزارش پرستاری، سوابق درمان و نظر کارشناسان می‌توانند در روشن‌شدن علت حادثه نقش داشته باشند.
در رسیدگی به چنین پرونده‌هایی، مستندات پزشکی و نظر کارشناسی اهمیت زیادی دارند. بسته به موضوع و مسیر قانونی انتخاب‌شده، ممکن است پرونده برای بررسی تخصصی به پزشکی قانونی یا کارشناسان مربوط ارجاع شود. زمان وقوع حادثه، شرایط بیمار، وظایف محول‌شده به پرستار و اقدامات انجام‌شده پس از بروز مشکل نیز بررسی می‌شوند. در نهایت، تشخیص مسئولیت و آثار قانونی آن بر اساس شواهد پرونده و نظر مرجع صالح صورت می‌گیرد.
اگر بیمار یا خانواده او به عملکرد پرستار اعتراض دارند، بهتر است پیش از ثبت شکایت، مدارک و اطلاعات مربوط به حادثه را تا حد امکان جمع‌آوری کنند. قصور پرستاری زمانی بهتر قابل بررسی است که زمان و محل وقوع اتفاق، نوع آسیب، اقدامات درمانی و افراد مرتبط مشخص باشند. ثبت دقیق مشاهدات و نگهداری نسخه مدارک، از فراموش‌شدن جزئیات جلوگیری میکند و روند پیگیری را منظم‌تر خواهد کرد.
مدارک موردنیاز با توجه به موضوع پرونده و مرجع رسیدگی متفاوت است؛ بااین‌حال، موارد زیر می‌توانند برای بررسی اولیه مفید باشند:
بهتر است پیش از ارائه اصل مدارک، نسخه‌ای از آن‌ها نگهداری شود و درباره نحوه دریافت قانونی پرونده بیمارستانی از مرکز درمانی سؤال شود. اگر آسیب جدی است، مشورت با وکیل آشنا به پرونده‌های درمانی می‌تواند در انتخاب مسیر مناسب و تنظیم دقیق خواسته‌ها کمک‌کننده باشد.
در پرونده‌های مربوط به قصور پرستاری، نوع آسیب، میزان خسارت، رابطه میان رفتار مورد اعتراض و پیامد ایجادشده و نظر کارشناسی در تعیین مسئولیت اهمیت دارند. اگر شرایط قانونی مسئولیت احراز شود، بسته به نوع صدمه و نتیجه رسیدگی، ممکن است موضوع دیه یا ارش مطرح شود. ارش معمولاً برای صدماتی در نظر گرفته می‌شود که میزان دیه آن‌ها در قانون به‌صورت مشخص تعیین نشده است؛ تشخیص نهایی با مرجع صالح خواهد بود.
دیه با جبران سایر خسارت‌های قابل مطالبه یکسان نیست و نمی‌توان برای همه پرونده‌ها مبلغ ثابتی تعیین کرد. نوع صدمه، شدت آن، مقررات قابل اعمال و نظر مراجع رسیدگی بر نتیجه اثر می‌گذارند. هزینه‌های درمانی و دیگر خسارت‌های ادعاشده نیز باید بر اساس قوانین مربوط و مدارک قابل استناد بررسی شوند. بنابراین، بهتر است پیش از برآورد مبلغ مطالبه، مستندات پزشکی و حقوقی پرونده توسط فرد متخصص ارزیابی شود.
رسیدگی به شکایت از پرستار ممکن است با توجه به ماهیت موضوع، از مسیرهای حرفه‌ای، انتظامی یا قضایی انجام شود. قصور پرستاری از نظر حرفه‌ای با موضوع مسئولیت حقوقی یا کیفری تفاوت دارد؛ بنابراین، نوع شکایت و مرجع صالح باید با توجه به شرح حادثه مشخص شود. سازمان نظام پرستاری در چارچوب اختیارات قانونی خود نقش حرفه‌ای و نظارتی دارد و پزشکی قانونی نیز در موارد ارجاع‌شده می‌تواند درباره مسائل تخصصی پزشکی و میزان آسیب اظهارنظر کند.
در روند پیگیری، نقش مراجع مختلف را می‌توان به شکل زیر خلاصه کرد:
سازمان نظام پرستاری: رسیدگی به موضوعات حرفه‌ای و انتظامی در حدود صلاحیت قانونی.
پزشکی قانونی: بررسی تخصصی آسیب‌ها و ارائه نظر کارشناسی در صورت ارجاع.
مراجع قضایی: بررسی ادعاها، ارزیابی ادله و اتخاذ تصمیم قانونی در حدود صلاحیت.
کارشناسان تخصصی: کمک به روشن‌شدن نحوه وقوع حادثه، استانداردهای مربوط و رابطه احتمالی میان رفتار و آسیب.
ثبت شکایت در یک مرجع، لزوماً به این معنا نیست که تمام ابعاد پرونده در همان مسیر بررسی می‌شود. انتخاب مسیر مناسب به نوع تخلف ادعایی، میزان آسیب و خواسته شاکی بستگی دارد؛ به همین دلیل، بررسی مقررات جاری و دریافت مشاوره حقوقی می‌تواند از پیگیری ناقص یا انتخاب مرجع نامناسب جلوگیری کند.
مسئولیت ناشی از یک حادثه درمانی همیشه فقط به شخص پرستار محدود نمی‌شود. قصور پرستاری ممکن است در شرایطی با مسائل سازمانی مرکز درمانی، مانند ضعف نظارت، آموزش ناکافی، کمبود تجهیزات ضروری یا نقص در فرایندهای مراقبتی ارتباط پیدا کند. بااین‌حال، وجود هر مشکل مدیریتی به‌تنهایی مسئولیت بیمارستان را ثابت نمی‌کند؛ باید وظایف قانونی و قراردادی مرکز، شرایط حادثه و ارتباط میان عملکرد یا کوتاهی احتمالی و آسیب بررسی شوند.
برای تعیین مسئولیت بیمارستان یا مرکز درمانی، عواملی مانند نحوه سازمان‌دهی مراقبت، دستورالعمل‌های داخلی، امکانات موجود، گزارش‌های شیفت و اقدامات مسئولان مربوط اهمیت دارند. ممکن است مسئولیت متوجه یک فرد، مرکز درمانی یا چند عامل به‌صورت هم‌زمان باشد؛ این موضوع به شواهد و مقررات قابل اعمال بستگی دارد. در نتیجه، بررسی جامع پرونده و نظر کارشناسی برای مشخص‌شدن سهم احتمالی هر طرف و تعیین شیوه جبران خسارت ضروری است.
مطالب این مقاله با استفاده از منابع علمی معتبر بین‌المللی در زمینه ایمنی بیمار، مسئولیت‌های حرفه‌ای پرستاران و پیشگیری از خطاهای درمانی تدوین شده است. برای مطالعه بیشتر، میتوانید به راهنماهای منتشرشده توسط سازمان جهانی بهداشت (WHO) درباره ایمنی بیمار، اصول اخلاق حرفه‌ای پرستاری منتشرشده توسط شورای بین‌المللی پرستاران (ICN) و راهنمای گزارش و بررسی خطاهای دارویی منتشرشده توسط NHS England مراجعه کنید. این منابع اطلاعات مفیدی درباره کاهش خطر آسیب به بیمار، رعایت استانداردهای مراقبتی و اهمیت ثبت و بررسی حوادث درمانی ارائه می‌کنند. توجه داشته باشید که مباحث حقوقی مربوط به شکایت، دیه و مسئولیت قانونی در این مقاله باید بر اساس قوانین جاری ایران بررسی شوند.
قصور پرستاری زمانی مطرح می‌شود که پرستار در انجام وظایف حرفه‌ای خود، استانداردهای مراقبتی یا مقررات مربوط را رعایت نکند و این کوتاهی به بیمار آسیب وارد کند. برای شکایت، باید شرایط پرونده، نوع تخلف، رابطه آن با آسیب و مدارک موجود بررسی شود. صرف وقوع عارضه یا نارضایتی از درمان به‌تنهایی قصور را ثابت نمی‌کند.
نمونه‌های احتمالی قصور پرستاری شامل دادن دارو یا دوز اشتباه، تزریق نادرست، بی‌توجهی به تغییرات علائم حیاتی، پایش ناکافی بیمار بیهوش، رعایت‌نکردن اقدامات لازم برای پیشگیری از سقوط، رعایت‌نکردن اصول کنترل عفونت و مراقبت نامناسب از زخم است. تشخیص قصور در هر مورد به شرایط بیمار، وظایف پرستار و مستندات پرونده بستگی دارد.
مدارک مفید برای پیگیری شکایت می‌تواند شامل پرونده پزشکی، گزارش‌های پرستاری، دستورهای درمانی، نتایج آزمایش‌ها، مدارک مربوط به آسیب، رسیدها و اسناد هزینه‌های درمان و مشخصات شاهدان باشد. بهتر است نسخه‌ای از مدارک مرتبط را نگهداری کنید. مرجع رسیدگی ممکن است با توجه به موضوع پرونده، مدارک یا بررسی کارشناسی بیشتری درخواست کند.
اثبات قصور پرستاری معمولاً به بررسی پرونده درمانی، وظایف حرفه‌ای پرستار، نحوه انجام مراقبت و ارتباط احتمالی میان کوتاهی و آسیب بیمار نیاز دارد. نظر کارشناسی پزشکی یا پزشکی قانونی و تصمیم مرجع صالح می‌تواند در رسیدگی مؤثر باشد. مطالبه دیه یا خسارت به نوع آسیب، میزان مسئولیت احرازشده و شرایط قانونی پرونده بستگی دارد و نتیجه از پیش تضمین‌شده نیست.
در برخی پرونده‌ها ممکن است علاوه بر پرستار، مسئولیت بیمارستان یا مرکز درمانی نیز بررسی شود؛ برای مثال، در صورت وجود نقص مرتبط با نظارت، فرایندهای مراقبتی، امکانات یا سازمان‌دهی خدمات. مسئولیت هر شخص یا مرکز باید بر اساس شواهد، مقررات قابل اجرا و نظر مرجع رسیدگی تعیین شود؛ بنابراین مسئولیت بیمارستان در همه پرونده‌ها یکسان نیست.
